Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2016/2114 K.2016/7993

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ....parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Mahkemece alınan bilirkişi kurulu raporu hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1-Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 11.maddesinin 1. fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmazın kamulaştırma (dava) tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler ve uygulanacak kapitalizasyon faizi yönünden sulu veya kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır.

Mahallinde yapılan keşif sırasında bu yönde herhangi bir tespitte bulunulmamış, bilirkişi raporunda da taşınmazın sulu ya da kuru olup olmadığı yönünde herhangi bir değerlendirme yapılmadan kapitalizasyon faiz oranı %6 alınmak suretiyle bedel tespit edilmiştir.

Taşınmazın öncelikle sulu-kuru ayrımı yapılmalı, fiilen sulanıp sulanmadığı, sulamanın taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı, dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa özel bir pompalama veya başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yapılan sulamanın başkasının taşınmazındaki bir kuyudan yapılıyor olması durumunda bu sulamanın daimi ve geçerli kabul edilebilmesi için kaynak üzerinde dava konusu taşınmaz lehine bir mükellefiyet kurulmuş olması gerektiğinden bu hususun varlığı ve suyun yeterliliği vb. gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılarak belirlenmesi,

pompalama ile sulama varsa bunun için yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi gerekir.

Ayrıca taşınmazın sulu ise sulu tarım arazilerinde ekilmesi mutad ürünler ve %5 kapitalizasyon faizi, kuru ise kuru tarım arazilerinde ekilmesi mutad ürünler ve %6 kapital faizi uygulanarak ve bu ürünlere ait dekar başına ortalama verimi, kg başına satış fiyatı ve üretim giderlerine ilişkin veri cetvelinin getirtilerek düzenlenecek rapora göre hüküm kurulması gerekirken,yetersiz araştırma, eksik inceleme ile hüküm kurulması,

2-Taşınmazın üzerindeki ağaçların yaş ve cinsleri belirtilmek suretiyle 2013 yılı rayiç değerlerinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilip maktu ağaç bedellerinin hesaplanarak bedelin tespiti gerekirken, yetersiz araştırma, eksik inceleme ile hüküm kurulması,

...

3-2942 Sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasayla değişik 11. maddesinin son fıkrası uyarınca, irtifak hakkı tesis edilmek amacıyla yapılan kamulaştırmada kamulaştırma bedeli, taşınmazın irtifak hakkı tesisinden önceki ile irtifak hakkı tesis edildikten sonraki değerleri arasındaki farktan ibarettir.

Taşınmazın niteliğine göre Kamulaştırma Kanununun 11. maddesinin 3. fıkrası gereğince, taşınmazın tamamının bir bütün olarak değeri tespit edildikten sonra aynı maddenin son fıkrası uyarınca irtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oran ve tutarının gerekçeleri ile belirtilmesi gerekir.

İrtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oranı, taşınmazın cinsi, özelliği, kullanım şekli, irtifak hakkının niteliği (boru hattı, enerji nakil hattı vs.), taşınmazda kapladığı alan ve yeri, istikameti dikkate alınarak belirlenir.

Yargıtay uygulamalarında, taşınmazın niteliğine uygun kullanımını önemli ölçüde etkileyen özel bir durum söz konusu olmaması halinde arazilerde irtifak nedeniyle olabilecek değer kaybının irtifaktan etkilenen alanın mülkiyet değerinin %35'ini aşmaması gerektiği kabul edilmektedir. Dava konusu taşınmazın ve irtifak tesis edilen bölümün konumu ve niteliği dikkate alındığında, irtifak değer kaybı oranının dava konusu taşınmazda % 4,17 alınması gerekirken, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda % 0,2 alınması suretiyle düşük bedel belirleyen rapora göre karar verilmesi,

4-Kamulaştırma Yasasının 11. maddesinin son fıkrası hükmüne göre, kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı tesisinde, kamulaştırma nedeniyle taşınmazda oluşacak değer düşüklüğü kamulaştırma bedelidir. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporlarında taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatın bedelinin tespit edilen zemin bedeline ilave edilmesi suretiyle m² değeri belirlenmiş ve buna göre irtifak nedeniyle değer kaybı hesaplanmış ise de; zemin üzerindeki muhdesatın irtifak sebebiyle bir zarar gördüğü tespit edilmeden zarar görmüş ise belirlenen irtifak değer kaybı değerine ilave edilmesi suretiyle kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi gerekirken muhdesatın değerinin de zemin bedeline ilave edilmesi suretiyle hesap yapan bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması,

5-Dava konusu taşınmazın 121 m² si pilon yeri olarak kamulaştırıldığı ve tarım arazisi olduğu kabul edildiğine göre dosyada mevcut gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğü verileri esas alınmak suretiyle m² birim değerinin 6,025 TL/m² olarak kabul edilerek bedelin belirlenmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile 5,30 TL/m² alınmak suretiyle değerlendirme yapan bilirkişi raporu esas alınarak karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.