Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2006/7474 K.2007/1386

Taraflar arasındaki karşılıklı itirazın iptali- alacak- tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı her iki davanın da kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davacılardan ... A.Ş. vekilince duruşmalı, davalı vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı karşı davalı vek. Av. ... ile davalı karşı davacı vek. Av. ...' in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı, ... Ticaret Merkezleri A.Ş. ile davalı ... Ltd. Şti. arasında 28.01.2000 tarihinde (5) yıl süreli kira sözleşmesi imzalandığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Davacı ... Tic. Merkezleri A.Ş. vekili, davalı kiracının 2001 yılı Ocak ayından beri kira bedelini ödemediğini, 16.06.2001 tarihinde de mecuru haksız olarak boşalttığını, 2001 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran ayları kira parasının tahsili için yapılan icra takibine haksız olarak itiraz edildiğini belirterek, itirazın iptalini ve %40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili,28.01.2000 tarihli kira sözleşmenin imzalanmasından sonra kaba inşaat halinde iken kiralanan yerin 18.08.2000 tarihinde teslim alınabildiğini, İş Merkezinin sözleşmede taahhüt edilen tarihde halka açılamadığını, binanın yapı kullanma izin belgesi olmadığı için işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı alınamadığı, gün geçtikçe ticaret merkezindeki tahliyelerin arttığını ve iş merkezinin vasfını yitirdiğini, bu nedenle müvekkilinin 19.06.2001 tarihinde mecuru tahliye ederek davacıya teslim ettiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

... kendi adına ... Oyuncak Ltd. Şti. ' ni temsilen açtığı birleşen davada, müvekkillerinin kira bedeli ve kira borcunu da karşılayacak şekilde kira ve teminat adı altında 25.162 Dolar, ayrıca teknik kontrollük hizmeti adı altında kiralayan davalı ...Ş.' ne, ayrıca ... A.Ş.' yi temsilen diğer davalı ...

Uluslararası Ticaret Merkezi A.Ş.' ye de Pazarlama Komisyonu adı altında 4951 Dolar olmak üzere toplam 31.283 Doların sebepsiz yere ödendiğini, öte yandan mecurun kaba inşaattan kullanılabilir hale getirilinceye kadar 8.932.094.420 TL imalat ve 2.233.023.605 TL % 30 oranında müteahhitlik payı olmak üzere 11.165.118.025 TL harcama yapıldığını, ayrıca fazlaya ait hakları saklı kalmak üzere yeni kira sözleşmesi sebebi ile yaptıkları masraflar için şimdilik 1.000.000.000 TL' nin tahsilini istemiş, ıslah dilekçesi ile mecura yapılan imal inşa iyileştirme masrafları ve müteahhitlik payı olmak üzere toplam 12.229.414.325 TL,

sair masrafları 851.968.189 TL , 1.000.000.000 TL maddi 2.000.000.000 TL manevi tazminat talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna göre davacı- davalı ...Ş.' nin kiraya verdiği mecuru kullanıma elverişli hale getirmediğinden B.K.' nun 149. maddesi uyarınca davalı- davacı ... Oyuncak Ltd.

Şti.' nin sözleşmeyi fesihte haklı olduğunu, haklı fesih nedeni ile verdiğini talep edebileceğini ancak, davacı ...' in de davalı kiracıdan tahliye tarihine kadar mecuru işgalden dolayı kira bedelini talep edebileceğini, kiraya veren ...' in sözleşmeye dayalı cezai şartı isteyemiyeceği, birleşen davanın davacısı ...' nun sözleşmede taraf olmadığı dolayısı ile dava açma sıfatı bulunmadığı, bu nedenlerle asıl davanın kısmen kubulü ile kısmen reddine 16.849 Dolar' lık kısma yönelik itirazın iptaline, fazla istemin ve icra inkar tazminatı isteminin reddine, birleşen dava yönünden ... tarafından açılan davanın sıfat yokluğundan reddine, ...

Oyuncak Ltd. Şti. tarafından açılan davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine 4.951 Dolar' lık kısmın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş hüküm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle davacı kiralayanın B.K.' nun 249. maddesi uyarınca " kiralananı akitten maksut olan kullanmağa salih bir halde kiracıya teslim etmek ve kira müddeti zarfında bu halde bulundurmak ile mükelleftir."Davacının bu madde hükmüne aykırı davranarak Ticaret Merkezinin açılmasından ve fesih tarihine kadar olan sürede yapı kullanma iznini alamadığı için kusurlu sayılmasında, dolayısıyla kiracı ... Ltd.

Şti'nin sözleşmeyi fesihte haklı olduğunun kabulünde buna karşın kiracının da tahliye tarihine kadar mecurun işgalden dolayı kira bedelinden sorumlu tutulmasında ve birleşen davada talep edilen % 30 müteahhitlik hizmetine tekabül eden tutarın reddedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı- birleşen davanın davacısı ... Oyuncak Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacı- birleşen davanın davalısı ...

A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Davacı- birleşen davanın davalısı ... A.Ş.' nin diğer temyiz itirazlarına gelince; kira sözleşmesinde sözleşmenin kurulmasına aracılık eden ... A.Ş.'ye komisyon ücreti ödeneceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Komisyon ücretinin kiracı ile ... A.Ş. arasında imzalanan 28.01.2000 tarihli anlaşma başlıklı sözleşmeye göre ... A.Ş.' ye ödendiğinden, ... A.Ş.' ye ödenen 4.951 Dolar komisyon ücretinden ...

A.Ş.' yi de sorumlu tutacak şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı gibi, sözleşmenin 6. maddesine birleşen davanın davacısının kiralayana ödediği götürü kira bedeli mecurun kiracıya teslimi tarihinden iş merkezinin halka açılış tarihine kadar maktu olarak ödenen kira bedeli olması ve kiracının bu süre içinde mecuru işletmiş bulunması nedeniyle iade kapsamında değerlendirilebilecek bir meblağ olarak kabulü mümkün değildir.

Ayrıca 9. madde gereği ödenen teknik hizmet bedelinin de mecurun içinde bulunduğu iş merkezinin güvenliği açısından yapılacak teknik hizmetler karşılığı öngörülmüş maktu bir tutardır. Kiracı bu hizmetleri almadığını ileri sürmediğine göre iadesini de isteyemez. Bu nedenle götürü kira bedeli ve teknik hizmet bedeline hükmedilmesi de doğru görülmemiştir.