Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2007/2780 K.2007/8384

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek.Av.... ile davalı vek.Av....'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, dava dışı ...Ltd.Şti. ile ... A.Ş. arasındaki deri alım satımına ilişkin anlaşma uyarınca müvekkilinin peşinat olarak ...

A.Ş.ne 978.988.-USA Doları avans ödemesi yaptığını ve davalının bu avansı ödemesinin teminatını teşkil etmek üzere 11.04.1997 tarihli bloke kaydını ihtiva eden 08.07.1997 keşide tarihli çeki verdiğini, satıcı şirketin edimini yerine getirmemesi üzerine çekin ödenmesi için bankaya müracaat edildiğinde bankanın çek üzerinde ödememe yasağı olduğu gerekçesiyle ödeme yapmaktan imtina ettiğini, bunun üzerine önce 1997/891 esas sayılı tahsil davasını açtıklarını, ancak davanın usul yönünden red olunduğunu ve çekteki ödememe yasağının kaldırılması için 2000/1058 davası açılarak bu yasağın kaldırıldığını ve tekrar davalı bankaya müracaat olunduğunu,

bankanın bu kez de çekteki bloke kaydının usulsüz olduğunu ve çekin karşılığı bulunmadığını ileri sürerek ödeme yapmadığını, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itiraz edildiğini iddia ederek itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı savunmasında, dava konusu çekin 08.07.1997 keşide tarihli olup, 11.04.1997 tarihinde bloke kaydı işlendiğini, bu kaydın usulsüz olduğunu ve kayıt tarihinde çekin karşılığı bulunmadığını, diğer yandan davacı tarafından açılan 1997/891 esas sayılı tahsil davasının red olunduğunu ve aynı konuda tekrar dava açılamayacağını, talebin zaman aşımına uğradığını, çekin bloke karşılığı olmadığını davacının bildiğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacı tarafından davalı aleyhine açılan 1997/891 esas sayılı alacak davasının red olunduğunu, bu kararın kesin hüküm niteliğinde bulunduğu ve ödeme yasağının kaldırılması kararının banka aleyhine yorumlanamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Çek, bir ödeme vasıtası olup ileri tarihli olarak keşide olunması mümkündür. Bu çerçevede banka tarafından ileri tarihli keşide edilmiş olan bir çeke “bloke” kaydı konulması mümkün olup, bloke kaydının konulduğu tarihte keşideci hesabında çekin karşılığının bulunmaması, bankanın keşideciye kredi kullandırması niteliğindedir.

Başka bir anlatımla muhatap banka, bloke kaydı koyduğu çekin müddeti içinde ibraz edilmesi halinde bedelinden dolayı lehdara (hamil) karşı sorumludur.

Diğer yandan, davacı tarafından açılan 1997/891 esas sayılı dava, dava konusu çek nedeniyle keşideci tarafından TTK.nun 711. maddesine göre verilmiş ödememe yasağı bulunduğu ve bu yasak kaldırılmadan davacının bloke çekten dolayı muhatap bankadan çek bedelini talep edemeyeceği gerekçesiyle red olunmuştur.

Ancak davacı, daha sonra çekteki ödememe yasağının kaldırılması için 2000/1058 esas sayılı davayı açmış ve mahkemece ödeme yasağının kaldırılmasına karar verilmiş ve bu karar kesinleştikten sonra davacı çek bedelinin tahsili yönünde icra takibine girişmiş, itiraz üzerine de görülmekte olan itirazın iptali davasını ikame etmiştir.

Bu durumda açılan ilk 1997/891 esas sayılı alacağın tahsili davasının red nedeni gözetildiğinde, sonradan açılan itirazın iptali davası yönünden kesin hüküm teşkil etmeyeceği kuşkusuzdur.

O halde mahkemece, varsa tarafların diğer delilleri de toplanıp, uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddi yerinde görülmemiştir.