Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2008/6049 K.2009/577

Taraflar arasındaki davaların birleştirilerek yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davaların kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalılar vekilince duruşmalı, davacılar vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmiş olup, belli günde davacılar vek. Av. ... ile davalılardan ...Tur. Tic. Ltd.Şti. ve ... vek. Av....gelmiş diğer taraflar gelmemiş olduğundan yokluklarında duruşmaya başlanarak hazır bulunan taraf avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Asıl davanın davacısı...Ltd.Şti. vekili, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 12.06.2003 tarihli kira sözleşmesi imzalandığını, kira bedeli olarak bir kısım senetlerin davalı şirkete verildiğini, ancak bu senetlerin davalı şirketin dava dışı Kalkınma Bankasına olan kredi borcuna karşılık kullanılması gerekirken bankaya verilmediğinin öğrenildiğini, akdin bu yüzden haklı nedenle fesih olunduğunu, davalı şirketin ortağı ve yöneticisi dava dışı ...' ın tehdit ve zor kullanarak protokoller imzalatıp yeni senetler aldığını iddia ederek, toplam 8 adet ve 1.250.000 USD bedelli senetler ile borçlu olmadıklarının tespitini talep ve dava etmiştir.

Asıl davanın davalısı ...Ltd.Şti. savunmasında, davanın eksik harç ile açıldığını, ayrıca tehdit ve zor kullanmanın söz konusu olmadığını beyan ederek davanın reddini istemiştir.

Birleştirilen 2005/272 esas sayılı davanın davacıları...Ltd.Şti., ..., ... vekilleri davalıların 15.10.2008 vadeli 200.000 USD, 15.12.2008 vadeli 100.000 USD, 15.06.2006 vadeli 150.000 USD, 15.10.2006 vadeli 150.000 USD, 15.12.2006 vadeli 150.000 USD, 31.03.2007 vadeli 150.000 USD bedelli 6 adet senedi tehdit ve zor ile aldıklarını iddia ederek borçlu olmadıklarının tespitini talep ve dava etmiştir.

Birleşen 2005/272 esas sayılı davanın davalıların ...Ltd.Şti. ve ... savunmalarında, aynı bonolara yönelik olarak Kadıköy Asliye Ticaret 2.Mahkemesinin 2005/146 esasında menfi tespit davası açıldığını bildirerek derdestlik itirazında bulunmuş ve senetlerin kira akdi uyarınca kira bedeli olarak alındığını belirterek davanın reddini istemişlerdir.

Birleştirilen 2005/258 esas sayılı davanın davacıları...Ltd.Şti., ... ve ... vekili, dava dışı ... tarafından zor ve tehdit kullanılarak alınan 30.03.2005 vadeli 100.000 USD bedelli bononun davalıya ciro edilmiş olduğunu, davalının iyi niyetli hamil olmadığını iddia ederek borçlu olmadıklarının tespitini talep ve dava etmiştir.

Birleştirilen 2005/258 esas sayılı davanın davalısı ... savunmasında, dava konusu bononun alacaklarına karşılık olmak üzere lehtar ... Ltd.Şti.’nden ciro yolu ile devir aldıklarını ve iyi niyetli hamil olduklarını beyan ederek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, taraflar arasında 12.06.2003 tarihli kira akdi sonrası düzenlenen protokollerde sözleşme şartlarının kiracı aleyhine ağırlaştırıldığını, bu nedenle 6570 sayılı yasanın 9. maddesinin ihlal olunduğu; davacının kiraladığı otelin kullanımına engel olunduğu taşınmazın icra yolu ile satışa çıkarıldığı, davalı ... hakkında çıkar amaçlı suç örgütü kurma suçundan ceza davası açıldığı ve adı geçenin tehdit suçunu işlediği, bu nedenle davacı şirketin kira akdini haklı nedenlerle fesih ettiği, artık kira bedeli olarak verilen bonoların bedelsiz kaldığı ve hamil davalı ...’nun da iyi niyetli olmadığı gerekçesiyle asıl davanın, birleştirilen 2005/258 esas sayılı davanın ve birleştirilen 2005/272 esas sayılı davaların kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Demsan Ltd.Şti. tarafından 02.03.2005 tarihinde açılan asıl davada toplam 1.250.000 USD bedelli bonolar ile borçlu olunulmadığının tespiti talep edilmiş ise de, nispi harca tabi davada harcın eksik alındığı anlaşılmaktadır. 20.04.2005 tarihli dilekçe ile davacı vekili, açtıkları davayı takip etmeyeceklerini belirterek HUMK’ nun 409.maddesi uyarınca müracaata bırakılmasını talep etmiş ise de, 12.05.2005 tarihli oturumda davalı vekili davayı takip edeceklerini bildirmiş, ancak eksik harcı tamamlamamıştır. 492 sayılı Harçlar Kanununun ilgili 32. maddesi uyarınca harç eksikliği giderilmeden müteakip işlemler yapılmaz. Mahkemece bu yön gözetilmeden yargılamaya devam olunarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2-Birleştirilen 2005/272 esas sayılı davaya yönelik birleşen davalıların temyizine gelince;

Davada, davacıların borçsuzluğuna karar verilen 6 adet bononun daha önce açılan 2005/ 146 esas sayılı davada da iptalinin istendiği, bu nedenle davalı ...Ltd.Şti.'nin derdestlik itirazında bulunmuş ise de, bu talep hakkında olumlu yada olumsuz bir hüküm verilmemiştir.

Öte yandan birleştirilen davanın davalısı ...’ın dava konusu edilen bonolarda sıfatı bulunmamaktadır. Taraf ehliyetinin bulunup bulunmadığı yargılamanın her safhasında mahkemece re'sen araştırılması gerektiğinden bu yönün gözetilmemesi de isabetsizdir.

3-Birleştirilen 2005/258 esas sayılı davanın davalısı ...’ nun temyizine gelince; Asıl davanın (1) nolu bentte açıklanan nedenle bozulmasına karar verilmiş olması sebebiyle asıl davada verilecek hükmün bu davaya etkisi değerlendirilemediğinden birleştirilen davalının temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.