Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2008/6706 K.2008/8519

İhtiyati Hacze İhtiyati Haciz İsteyen :Kalef Buker vek.Av.... Taraflar arasındaki ihtiyati hacze itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı talebin kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde ihtiyati haciz isteyen vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

İhtiyati haciz isteyen vekili, çeke istinaden keşideci ve cirantalar aleyhine ihtiyati haciz istemine bulunmuş, talep uygun görülerek mahkemece ihtiyati haciz kararı verilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden vekili, söz konusu çeki ciro yoluyla aldığı ... Tekstil Ltd.Şti’ne geri ciro ettiğini, bu şirketten çeki ciro yoluyla alan yetkili hamilin kendisine karşı talepte bulunamayacağını belirterek ihtiyati hacze itiraz etmiştir.

Mahkemece, çeki geriye ciro yoluyla Oyakbank Beyoğlu Şubesinden devralan ... Tekstil Ltd.Şti’nin bu çeki daha sonra yetkili hamile ciro yoluyla devretmesi halinde, yetkili hamilin ancak ... Tekstil’in haklarına sahip olabileceği belirtilerek, ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmiştir.

İhtiyati haciz isteyen vekili kararı temyiz etmiştir.

Türk Ticaret Kanunu’nun 599,1 hükmüne göre, “ Poliçeden dolayı kendisine müracaat olunan kimse keşideci veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya mevcut olan münasebetlere dayanan def’ileri müracaatta bulunan hamile karşı ileri süremez; meğer ki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun”.

Bu nedenle, kural olarak, senedi ciro yoluyla devralan kişi kendisinden önce gelen keşideci ve cirantalara karşı rücu hakkını haizdir. Ancak, geriye ciro durumunda, kendisine geriye ciro yapılan cirantanın, çeki devraldığı cirantaya karşı müracaat hakkına sahip olmadığı öğretide ve yargı kararlarında kabul görmektedir.

Zira, geriye ciro eden cirantanın da geriye ciro yoluyla devralana karşı müracaat hakkı bulunduğunda, geri ödemek zorunda kalacağı bir senet bedelini talep etmesi anlamsızdır. Talep ettiği şeyi elde ettiği anda iade talebiyle karşılaşacak olan kişiye karşı “exeptio doli” dermeyan edebilir.(dolo facit qui petit quod redditurus est). (Bkz.Öztan Fırat: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 1997, s.637).

(2)

Somut olayda ise, geriye ciro yoluyla çeki devralan ciranta, çeki ihtiyati haciz isteyen yetkili hamile ciro yoluyla devretmiştir. Bu durumda yetkili hamil, talep ettiği şeyi iade etmek zorunda olmadığından, kendisinden önce çekte imzası bulunanların tamamına karşı talepte bulunabilir. Yetkili hamilin hakları çeki geriye ciro yoluyla devralanın hakları ile sınırlanamaz. Nitekim öğretide de bu görüş ileri sürülmüştür. (Bkz. Öztan, Fırat:Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 1997, s.637). Bu nedenle, ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.