Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2009/7449 K.2010/5381

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı tarafça temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı satıcıya verilen mal siparişi nedeniyle çekler verildiğini, bir kısım mal gönderilmesine rağmen malın 9.500.00 YTL’lık kısmının gönderilmediğini ileri sürerek 20.06.2005, 20.07.2005, 20.08.2005 ve 20.09.2005 vadeli çeklerin müvekkiline iadesine, bu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporuna göre davalının teslim etmediği mallara karşılık davacıdan aldığı çekleri başkasına ciro ederek davacıyı çek bedellerini ödeme zorunda bırakmasının doğru olmadığı gerekçeleriyle davanın kabulüne davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davaya konu dört çekin davacıya iadesine karar verilmiş, hüküm davalı tarafça temyiz edilmiştir.

Davacı dava konusu çekleri davalıya sipariş ettiği mallara karşılık avans olarak verdiğini ancak bir kısım malın teslim edilmemesi nedeniyle karşılıksız kaldığını iddia etmiş ancak davalı iddiayı kabul etmemiştir.

BK.nun 182/2.maddesi uyarınca aslolan peşin satıştır.Buna göre aksine adet veya mukavele mevcut değil ise satıcı ile alıcı borçları aynı zamanda ifa etmekle mükelleftirler. Çek bir ödeme vasıtası olup kural olarak mevcut bir borcun tediyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir.

Bu ilkeler çerçevesinde davacının öncelikle satışın peşin satış olmadığı, çeklerin sipariş edilen mallara karşılık avans olarak verildiği iddiasını yazılı delille kanıtlaması gerekmektedir. Dosyaya sunulan 18.10.2004 tarihli Tahsilat Makbuzu başlıklı belge fotokopisi üzerinde davacının iddiasını doğrulayabilecek nitelikte açıklamalar bulunmakta ise de, bu açıklamaların kim tarafından yazıldığı belgenin aslının bulunup bulunmadığı ve davalıyı bağlayıp bağlamayacağı konularında araştırma ve inceleme yapılmamıştır.Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Öte yandan hüküm davanın taraflarına yönelik olarak kurulmalıdır.

Mahkemece belirtilen yönler gözetilmeden yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan 3.kişilerin haklarını etkileyecek şekilde dava konusu çeklerin davacıya iadesi biçiminde hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiştir.