Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2010/11334 K.2011/5773

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkilinin davadışı ...Et Hayvancılık Gıda Turizm Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti lehine keşide edip verdiği çekin lehtar tarafından Türk Ekonomi Bankası ... şubesine borç karşılığı verilip, gününden önce ödenmek suretiyle şirket yetkilisine iade edildiğini, daha sonra çekin keşide tarihinde tahrifat yapılarak kullanılan kredinin teminatı olarak davalı bankanın Susurluk Şubesine verildiğini, çekteki tahrifatın müvekkilinin bilgisi dışında olduğunu, keşide tarihindeki düzeltmede davacının parafı bulamadığı gibi borcu da olmadığını iddia ederek borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, cevabında dava konusu çekin müvekkili bankaya Osman ...tarafından kredi borcunun tediyesi için temlik cirosu ile verildiğini, TTK'nun 599. maddesi uyarınca şahsi def' ilerin iyi niyetli 3. şahıs olan müvekkili bankaya karşı ileri sürülemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna göre çekin keşide tarihinin 21.3.2008 olup, lehdar tarafından 14.12.2007 tarihinde teminat kaydı ile davadışı TEB ... şubesine teslim edildiği ve daha sonra lehdarın talebi üzerine 20.3.2008 tarihinde sistem çıkışı yapılarak çek karşılığı ya da kredi borcuna mahsuben ödeme yapılmadan lehdara ciro ile iade edildiği,

akabinde çekteki TEB'in cirosu iptal edilip, keşide tarihi 21.8.2008 olarak tahrif edilerek davalıya ciro ve teslim edildiği ve 21.8.2008 tarihinde ödeme için ibraz edildiği bu durumda çekin gerçek keşide tarihine göre ibraz süresinden sonra davalıya ciro edildiği gibi yine süresinden sonra ibraz edildiği, ibraz süresinin geçmesinden sonra yapılan ciro BK'nun 162. maddesi hükmü gereği alacağın temliki hükmünde olduğu, çekin süresinde ibraz edilmemesi halinde ise hamilin müracaat haklarını yitirdiği,

bu durumda çeke kombiyo senetlerinin takibine ilşkin hükümlerinin uygulanamayacağı gibi takibin iptal edileceği, TTK'nun 722 maddesindeki taleplerin keşideciye karşı ileri sürülemeyeceği, bu durumda müracaat hakkı da yitirilmiş olduğundan ancak TTK'nun 730/4 ve 644. maddeleri uyarınca şartları varsa ya sebepsiz zenginleşme hükümlerine ya da temel ilişkiye dayanılarak keşideciye başvuru olanağı bulunduğu kambiyo hukukundan doğan müracaat hakkı yitirilmiş olduğundan davacının çekten dolayı davalıya borçlu olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava konusu çekte davacı keşideci, davalı ise ciro yolu ile hamildir. Süresinde ibraz edilmeyen çekin hamili keşideci dahil kendisinden önce gelen çek borçlularına kombiyo ilişkisi içinde başvuramaz Ancak hamil ya temel ilişkiye dayanarak ya da sebepsiz iktisap hükümlerine göre alacağını talep etme hakkına sahiptir.

Somut olayda dava konusu çek süresi içinde bankaya ibraz edilmediğinden davalı kambiyo hukukuna dayalı haklarını yitirmiş olup, taraflar arasında temel ilişki de bulunmadığından davalının TTK'nun 644. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca alacağını talep edebileceği gözden kaçırılarak yazılı gerekçe ile menfi tespit davasının kabulü doğru görülmemiştir.