Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2010/4877 K.2010/14244

Taraflar arasındaki menfi tespit-çek iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalının müvekkiline göndereceği mallar karşılığında avans olarak muhtelif tarihlere ait toplam 27.666.15.-TL.tutarında çek gönderildiğini, davalının siparişe konu malın bir kısmını gönderdiğini, ancak yaklaşık 7.000.00.-TL.lik kısmını göndermediğini, davalının elinde 31.07.2006 tarihli 3.750.00.-TL.ve 31.08.2006 tarihli 4.000.00.-TL.tutarındaki çekin bedelsiz kaldığını, davalının bu çekleri de günü gelmeden bankaya yazdırabileceğini ileri sürerek söz konusu çeklerden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin ikametgahının bulunduğu yerin bağlı olduğu ... Ticaret Mahkemesi’nin yetkili olduğunu, davacının çeklerin avans olarak verildiği iddiasını usulüne uygun delillerle ispatlaması gerektiğini, davacının halen müvekkiline borcu bulunduğunu, dava dışı 31.06.2006 tarihli 3.750.-TL.lik çek de ödenmediği için ... 15.İcra Müdürlüğü’nün 2006/13989 sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini, sırf ödemeleri geciktirmek için bu davanın açıldığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonucu, malların teslim yeri ve verilen çeklerin keşide yeri ... olduğu için davalı yanın yetki itirazı yerinde görülmemiş, dosya, davacı defter ve belgeleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde 6.371.58.-TL.lik çeklerin bedelsiz kaldığı, bu miktar karşılığı malın davacıya eksik teslim edildiği gerekçeleri ile davacıya tamamlayıcı yemin de eda ettirilerek davanın kısmen kabulüne, dava konusu çeklerin toplamı olan 7.750.00.-TL.nedeniyle davacının davalı şirkete bu çeklerden dolayı 6.371.58.-TL.borçlu olmadığının tespitine, fazla isteğin reddine, dava konusu iki adet çeklerden toplam 6.371.58.-TL.lik kısmının davalı ile sınırlı olmak üzere iptallerine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B.K.nun 182.maddesi uyarınca aslolan peşin satış olup, peşin satışta mal ve semenin aynı anda verildiğine ilişkin yasal karine mevcuttur. Çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tediyesine yönelik verildiğinin kabulü gerekir. Bu karinenin aksini iddia eden ve dava konusu çeklerin ileride teslimi kararlaştırılan mallara karşılık avans olarak verildiğini ileri süren davacının bu iddiasını HUMK.nun 288 vd.maddeleri gereğince yazılı delille kanıtlaması gerekir.

Davacının işletme defteri tek başına iddianın kanıtlanmasına yeterli değildir. Münhasıran davalı defterlerine delil olarak dayanılmadığına göre, davalının defterlerini ibraz etmemiş olması da davacının ispat yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Kaldı ki davacı ...’in 07.03.2007 tarihli haciz tutanaklarında açıkça borcu kabul beyanı mevcuttur. Bu tutanaklar ihtiyati haciz tutanağı olmadığından kabul beyanının müzayaka altında alındığından da söz edilemez.

Mahkemece belirtilen bu yönler üzerinde durulup değerlendirilmeden eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.