Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2011/7627 K.2012/1291

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili ile davalılardan ... Otomotiv İnş.San.ve Tic. Ltd.Şti. arasında davalının ithal edeceği oto yedek parçalarının müvekkiline satılması konusunda 20.02.2008 tarihli sözleşme yapıldığını, alınacak mallara karşılık muhtelif keşide tarihli ve bedelli 73 adet çek verildiğini, ancak davalı şirketin taahhüt ettiği tarihlerde malları teslim etmediği gibi bu çeklerden 31.07.2008 keşide tarihli 9.000 TL bedelli olanını diğer davalı ... ... Hizmetleri A.Ş'ne alacağın temliki yoluyla devrettiğini ileri sürerek çekten dolayı davalılara borçlu olunmadığının tespitine, çekin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... ... Hiz.A.Ş vekili, müvekkili ile diğer davalı ... Ltd.Şti. arasında yapılan 27.12.2007 tarihli ... sözleşmesi ile ve faturalara dayalı olarak davaya konu çekin teslim alındığını, müvekkilinin belgeye dayalı olmayan bir alacağı temlik almasının söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Oto San.ve Tic. Ltd.Şti. vekili, müvekkili ile davacı arasında davacının iddia ettiği gibi 20.02.2008 tarihli yazılı bir sözleşme bulunmadığını, davacı yetkilisinin müvekkilinin işyerinde çalışan elemanlarından haciz ve baskı yoluyla 3 adet boşa imzalı ve kaşe vurulmuş kağıt aldığını, bu kağıtlardan birine 20.02.2008 tarihli sözleşme metnini, bir tanesine sözleşmenin feshine ilişkin yazıyı yazıp, birini de proforma fatura olarak düzenlediğini, bu belgelerin müvekkilinin rızası dışında oluşturulduğu için geçersiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda davacı ile davalı ... Ltd.Şti. arasındaki 20.02.2008 tarihli akdin geçerli olarak kurulduğu, iradeyi fesada uğratan hallerin varlığının usulüne uygun biçimde ispatlanamadığı, davacının feshinin haklı nedene dayandığı, davacının davalı ....Ltd.Şti.'ne avans olarak verdiği çeki geri isteyebileceği, diğer davalı ... şirketi yönünden ise; davaya konu avans çekinin davalı ... Ltd.Şti. tarafından ...

Yönetmeliği'nin 22/2 maddesine uygun biçimde fatura ve benzeri belgelerle diğer davalı ... şirketine devredildiği, davalı ... şirketinin TTK'nun 599. mad. göre iyi niyetli hamil olduğu, çeki bilerek davacının zararına hareket ederek iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı, çekteki ciro silsilesinin düzgün olduğu gerekçesiyle; davalı ... ... A.Ş aleyhine açılan davanın reddine, davalı ...

Otomotiv İnşaat San.ve Tic.Ltd.Şti. aleyhine açılan davanın kabulü ile davaya konu çekten dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine, ödenen 9.000 TL çek bedelinin bu davalıdan istirdadına karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Davalı ... Otomotiv San.Tic.Ltd.Şti. ile davacı şirket arasında akdedilen ve bir örneği dosyaya sunulan sözleşme uyarınca sözleşmede teslim tarihleri belirlenen mallara karşılık olarak davacı tarafından davalı ...

Otomotiv San.Tic.Ltd.Şti.'ne dava konusu çek de dahil olmak üzere muhtelif avans çekleri verildiği ve sözleşme içeriğinde malların zamanında teslim edilmemesi halinde bu çeklerin iade edileceğinin kararlaştırıldığı görülmüş, daha sonra yine taraflar arasında düzenlenen 28.07.2008 tarihli fesih sözleşmesinde ise ...

Otomotiv San.Tic.Ltd.Şti'nin yukarıda belirtilen sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmemesi sebebiyle sözleşmenin feshedildiği ve sözleşme gereğince teslim edilen avans çeklerinin bedelsiz kaldığı ve iade edilmeye çalışılacağı açıkça belirtilmiştir. Nitekim dava konusu çekin davalı ... Ltd.Şti.'ne avans olarak verildiği ve karşılığında mal teslim edilmediği yerel mahkemenin de kabulünde olup bu husus, davalı ...

Ltd.Şti. hükmü temyiz etmediğinden anılan davalı yönünden kesinleşmiştir.

Davalı ... ... Hizmetleri A.Ş dava konusu çeki diğer davalı ile arasındaki ... sözleşmesi uyarınca temlik almıştır. ... sözleşmesi, Borçlar Kanunu'nda tip sözleşme olarak düzenlenmemiş olup temelinde alacağın temliki hükümlerini de barındıran birden fazla sözleşmenin oluşturduğu karma nitelikli atipik bir sözleşme olarak ortaya çıkmıştır. Hal böyle olunca ... ilişkilerinde borçlu BK 167/1 maddesi uyarınca temlik eden önceki alacaklıya karşı ileri sürebileceği def'ileri temlik alan durumundaki ... şirketine de ileri sürebilir.

Somut olayda davacının davalı ... Ltd.Şti.'ne vermiş olduğu avans çekleri karşılığında mal teslim edilmediği kanıtlandığına göre bu yöne ilişkin ödemezlik def'inin BK 167/1 uyarınca davalı ... şirketine karşı da ileri sürülebileceği, olayda TTK 599. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmadığı ve sonuç olarak davanın ... şirketi yönünden de reddi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.