Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2012/2559 K.2012/6894

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın davacı ... yönünden işlemden kaldırılmasına, davacı ... Taş.Sey.Hizm.Nak.Tic.Ltd.Şti.nin davasının kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davacılar vekilince duruşmasız, davalı ... Petrol ve Pet.Ürn.Turz.Teks.San.ve Tic.Ltd.Şti.vekilince de duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacılar vek.Av.... ile davalı ... Ltd.Şti.vek.Av.... gelmiş, diğer davalı taraftan kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Dava, çeklerin ödendiği iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Davalı ... Petrol Ltd.Şti.vekili, dava konusu edilen çeklerden dört tanesinin müvekkili tarafından icra takibine konulduğunu, diğer çeklerin müvekkili ile ilgisinin olmadığını, ibraz edilen makbuz ve ibranamelerin müvekkil şirket temsilcisine ait olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalı, davaya cevap vermemiş ve duruşmalara katılmamıştır.

Mahkemece, davalı ... Petrol ve Petrol Ürn.Ltd.Şti.temsilcisinin beyanına göre ibra ve makbuzlardaki imzanın kendisine ait olduğu, bu nedenle davacı ... Taşıma ve Seyahat Hizmetleri Ltd.Şti.nin davalılara borçlu olmadığı, davacı ...’ın davasını takip etmediği gerekçeleriyle davacı ... Taş Sey.Hizm.Ltd.Şti.açısından davanın kabulüne, davacı ... bakımından takip edilmeyen davanın HUMK.nun 409.maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, hüküm davacılar vekili ile davalı ... Ltd.Şti.vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Kararın verildiği 10.9.2010 tarihli celseye davacı ... veya onun vekilinin katılmamış olması nedeniyle “dosyanın işlemden kaldırılmasına” karar verilmiş, 6.10.2010 tarihli dilekçe ile ... vekili tarafından yenileme talebinde bulunulması üzerine, mahkemece “davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği” gerekçesi ile davayı yenileme talebi reddedilmiştir. Ancak 10.9.2010 tarihinde verilen karar, “dosyanın işlemden kaldırılması” kararı olup, “davanın açılmamış sayılması” kararı değildir. Ayrıca HUMK’un m.409/4 (HMK m.150/4) hükmü uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verilen dosyanın üç ay içinde yenilenmesi mümkündür. Bu nedenle mahkemenin yenileme isteminin reddine dair 6.10.2010 tarihli kararı usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

2-Dosyada, davalı ... Petrol ve Petrol Ürünleri Ltd. Şti’nin yetkilisi sıfatıyla ...’ın yazılı talimatına istinaden Av. ... tarafından verilen ve hâkim havalesi olmayan dilekçede kabul beyanı yer almaktadır. ...’ın davalı ... Petrol ve Petrol Ürünleri Ltd. Şti’ndeki yetkilerinin alındığı 28.4.2008 tarihli kararın sahteliği nedeniyle ... ve ...’ın Akyazı Asliye Ceza Mahkemesinin 2009/17 E. sayılı dosyasında mahkum oldukları, ayrıca yetki devrine ilişkin işlemin iptali için Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/125 E sayılı dosyasında da yargılamanın devam ettiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Mahkemece, öncelikle kabul beyanının geçerliliği açısından bu davaların sonucu gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

3-Mahkemece, davacı ... Taş. Seyahat Ltd. Şti’nin ne keşidecisi ne de cirantası olduğu çekler bakımından da bu davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir. Hâkim tarafların talep sonucu ile bağlı olduğu (HMK m.26; HUMK m.74) gibi, davacının usuli talepte bulunabilmesi için hukuki yararının bulunması (HMK m.114,I/h) da şarttır. Bu nedenlerle mahkemece davacı ... Taş. Seyahat Ltd’nin herhangi bir şekilde çek borçlusu olmadığı çeklerden dolayı da menfi tespit hükmü kurulması usul ve yasaya aykırıdır.