Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2012/7696 K.2012/13412

Taraflar arasındaki muarazanın meni - tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin yetkisizliğine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmeleri kapsamında verilen ilk talepte ödenme kayıtlı kesin teminat mektuplarının taleplere rağmen iade edilmemesi nedeniyle davalı tarafından yapılan muarazanın önlenmesi, riskin gerçekleşmediğinin ve gayrimenkul ipoteklerinin davalı riski için yeterli olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Davalı vekili, ... Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere göre; anılan bayilik sözleşmelerinde İstanbul veya ... mahkemelerinin yetkisinin kabul edildiği, davalının adresinin ... (...) Ticaret Mahkemesi sınırları içinde kaldığı gibi, HMK'nun 17. md.si gereğince, tacirlerin bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilecekleri ve taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça davanın sadece sözleşme ile belirlenen bu mahkemelerde açılacağı, dava alacak davası olmayıp, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan bir ihtilaf olduğundan BK'nun 73. md'sinin de uygulanamayacağı, kaldı ki sözleşme kapsamına göre ifa yerinin, dağıtım tesislerinin,

rafinerilerin bulunduğu ...ve...olduğu gerekçeleriyle davalının ikametgahı ve tacir olan taraflar arasındaki sözleşmenin yetkiye ilişkin hükümlerine istinaden mahkemenin yetkisizliğine, dava dilekçesinin yetki yönünden reddine, kararın kesinleşmesinden sonra iki haftalık süre içerisinde müracaat halinde dosyanın yetkili ... (...) Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında 07.09.2007 tarihli Akaryakıt İstasyonu İşletme Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmenin 14. md.sinde, sözleşmeden doğabilecek uyuşmazlıklarda İstanbul veya ... mahkemeleri yetkili kılınmıştır. Davacı, 19.08.2011 tarihli dilekçesi ile taraflar arasındaki muarazının men'ine karar verilmesi için ... Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılmıştır. Davalı cevabında, muamele merkezinin ... olduğunu, yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu belirterek yetki itirazında bulunmuş, mahkemece taraflar arasındaki sözleşmede İstanbul veya ... mahkemelerinin yetkili kılındığı, HMK'nun 17.md.sine göre sadece sözleşme ile yetkili kılınan mahkemelerde dava açılabileceği, olayda BK'nun 73. md.sinin uygulanamayacağı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Taraflar arasındaki yetki sözleşmesi 07.09.2007 tarihli olup, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkla ilgili dava 19.08.2011 tarihinde açılmıştır. 6100 sayılı HMK 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir. HMK'nun 448. md.ne göre, kanun hükümleri tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK'nun 22. md.sine göre, sözleşme ile yetkili kılınan mahkemelerin yanında genel ve özel yetkili mahkemeler de yetkili olmaya devam eder. Davacı, dava tarihi itibariyle yetki sözleşmesi ile kararlaştırılan yer dışında genel veya özel yetkili bir mahkemede dava açmışsa, artık açılan dava ile işlem tamamlanmış olup, 6100 sayılı HMK'nun 17. md.sindeki münhasır yetki sözleşmesine ilişkin hüküm olayda uygulanmaz.

Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda, sözleşmenin ifa edileceği yerde dava açılabilir. (HUMK md. 10). Davacı sözleşmenin ifa yerinin ... olduğunu bildirmiş, taraflar arasındaki sözleşmenin 6/a md.sinde, ifa yeri olarak istasyonda veya davalının göstereceği bir yerde teslim edileceği belirtilmiştir. Mahkemece olayda uygulanma yeri bulunmayan 6100 sayılı HMK'nun 187. md. hükmü gerekçe gösterilerek ve sözleşmenin 6/a md. hükmü karar yerinde tartışılmadan yazılı şekilde yetkisizlik karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.