Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2013/3114 K.2013/8766

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, taraflar arasında ... Plus marka malın satımı konusunda anlaşma yapıldığını, müvekkilince davalıya 13.01.2009, 13.02.2009 ve 13.03.2009 tarihli her biri 4300 USD bedelli çeklerin verildiğini ancak malın davalı tarafından teslim edilmediğini 31.10.2008 tarihli irsaliyesiz faturanın müvekkiline gönderildiğini ileri sürerek çeklerden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu çekler karşılığında bir yeni makinenin bir de ikinci el makinenin 31.10.2008 tarihinde davacıya teslim edildiğini davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller neticesinde, dava konusu edilen 13.01.2009 tarihli 4300 USD bedelli çekin dava dışı ikinci el makine satış bedeli olarak davalıya verildiği, davaya konu makine için diğer iki çekin verildiği ancak satıma konu cihazın davacıya teslim ettiğini davalının ispatlayamadığı gerekçeleri ile davanın kısmen kabulüne davacının davalıya 13.02.2009 tarihli ... nolu 4300 USD bedelli ve 13.03.2009 tarihli 8503473 nolu 4300 USD bedelli çekler nedeni ile borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin davacıya iadesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava; çekler nedeniyle borçlu bulunulmadığının tespiti istemine ilişkindir. Temyize konu edilen çekler 31.10.2008 tarihli tahsilat makbuzunda yer alan çeklerdir. Anılan tahsilat makbuzu ile dava konusu makineye ait fatura aynı tarihte düzenlenmiştir. Çek bir ödeme vasıtası olup kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir.

818 sayılı Borçlar Kanunun'un 182. maddesi uyarınca aslolan peşin satıştır ve peşin satışta mal ve bedelin aynı anda ödendiğine dair yasal karine mevcuttur. Yukarıda belirtilen kuralın ve yasal karinenin aksini iddia eden davacının iddiasını yazılı delille kanıtlaması gerekmektedir. Başka bir anlatımla somut olayda ispat külfeti davacı taraftadır. Mahkemece ispat külfetinin tayininde yanılgıya düşülerek eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.