Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2013/9773 K.2013/16305

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince her ne kadar duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de miktar itibarıyla bu istemin reddi ile incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Dava, sözleşmeden ve vade farkından kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. Davalı vekili, davacıya herhangi bir borçlarının bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre; davalı ile ... Pet.

A.Ş. arasında 27.07.1999 tarihli bayilik sözleşmesi, toptan satış sözleşmesi ve protokolün düzenlendiği, sonrasında taraflar arasında 24.09.2004 tarihinde işletme hakkının devrine dair sözleşme imzalandığı, davalının 1999 yılından itibaren 2004 yılı sözleşme tarihine kadar davacıdan ürün satın alarak istasyonu bizzat işlettiği, dava konusu cari hesaptan doğan alacağın 2004 yılı önceki döneme ait olduğu, uyuşmazlığın Eylül 2004 yılından önce davacının ürünlerini istasyonu işleterek pazarlayan davalının bu ürünler nedeniyle davacıya cari hesap borcu bulunup bulunmadığından kaynaklandığı,

24.09.2004 tarihli sözleşmenin 8. maddesi anlamında 5-6-7 maddelerine göre mahsup yapıldıktan sonra bakiye ödeme yükümlülüğünden bahsedilmeyeceği, davanın kanıtlanamamış olduğu gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında 1999-2004 yılları arasında bayilik ilişkisi bulunduğu, bu süreçte davalının davacıdan bayii olarak mal aldığı, bu mal bedelinden cari hesaba ilişkin olarak borcu bulunduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Öte yandan taraflar arasında 24.09.2004 tarihli sözleşme yapıldığı, bu sözleşmeye göre davalının davacıya istasyonun işletmesini devrettiği, anılan sözleşmenin 4. maddesinin “… işlem mukavele yürürlük tarihinden itibaren işletme hakkı bedeli başlığı altındaki 3a-b maddesindeki şartlarla 5+5, 10 (on) yıl süre ile devam eder. İkinci beş yıllık süre içerisinde herhangi bir yılda işletme hakkını devreden ikinci 5 yıllık sürenin hitam tarihine kadar işleticinin markası altında (...

OİL TÜRKİYE A.Ş.) ve bayilik sözleşmesi çerçevesinde istasyonu işletmek kaydı ile işlem sözleşmeden rücu edebilecektir. Bu durumda akaryakıt istasyonu tüm müştemilatı ile birlikte hizmete elverişli tam ve kullanılır vaziyette devredene teslim edilecektir……” hükmünü, 8 maddenin “İşletme hakkını devredenin iş bu sözleşmenin yürürlüğü tarihine kadar işleticiye olan ödeme yükümlülüğü karşılığının bir kısmı işlem sözleşmenin 5.6.7. maddelerine istinaden ...

Oil Türkiye A.Ş.’ye fatura edilecek olan market akaryakıt – demirbaş ve müştemilatı karşılığı sayılacak, kalan bakiye ödeme yükümlülüğü için 10. yılın sonundan itibaren işletme süresi 6 ay uzatılacaktır. Uzatılan 6 ay için işletme hakkı bedeli olarak ayrıca peşin olarak 150.000 USD (+KDV) işbu sözleşmede adı geçen devredene ödenecektir.” hükmünü taşıdığı dosya içeriği ile sabittir.

Anılan madde hükmü gereğince davacının cari hesap alacağının mahsubu ancak 24.09.2004 tarihli sözleşme gereğince ticari işletmenin 5+5 yıl + 6 ay uzatılması şartına bağlanmıştır. Bu durumda davalının 5 yıl sonunda sözleşmeyi feshetmesi nedeniyle davacı taleplerinde haklıdır. Hal böyle olunca mahkemece yapılacak iş, konusunda uzman bilirkişi kurulundan rapor aldırılarak 2004 yılı sözleşme imzalanma tarihine kadar davacının cari hesap alacağının saptanıp sonucuna uygun bir karar verilmesinden ibarettir. Hükmün açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiştir.