Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2014/7775 K.2014/10620

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı şirket ile 13.01.2011 tarihinde bayilik sözleşmesi ve ek olarak aynı tarihte protokol imzalandığını, bu sözleşmeler çerçevesinde davalı bayiinin yıllık 800 metre küp (800.000 litre ) akaryakıt almayı taahhüt ettiğini, ancak 55.152 litre akaryakıt alımı yaptığını ve anılan taahhüdü yerine getiremediğini, bu sebeple müvekkili şirketin Aliağa 1.Noterliği'nin 23.01.2012 tarih ve 1011 Y. nolu belgesi ile bayilik sözleşmesini tek taraflı olarak fesh ettiğini, ek sözleşmenin 5 ve 9. maddelerinde öngörülen 100.000 USD cezai şartın ödenmesi gerektiğini bildirerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 20.000,00 TL cezai şart bedelinin 20.02.2012 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 20.09.2012 havale tarihli ıslah dilekçesi ile, dava bedelini 100.000,00 TL artırmak sureti ile toplam 120.000,00 TL cezai şartın davalı şirketten tahsiline karar verilmesi istenmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin davacı şirket ile yaptığı sözleşme ve protokolün tüm şartlarına riayet ettiğini, davacının sözleşmeyi haksız olarak fesh ettiğini, davacının müvekkilinin işyerindeki giydirmelerinin tamamını söktüğünü ve teminat mektubunu bozdurduğunu, haksız fesihten dolayı davacının cezai şart talep edemeyeceğini bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 5. Maddesi ile davalı bayiye yüklenen yıllık 800 metreküp benzin satın alma asgari alım yükümlülüğünün davalı bayinin aleyhine ve durumu ağırlaştırıcı nitelikte olmadığı, sözleşme maddesinin uygulanabilir olduğu, davalının 1 yılda almayı taahhüt ettiği akaryakıt miktarı 800.000 lt (800 metreküp) olmasına rağmen davalı bayinin sözleşmenin başlangıç tarihi 13.01.2011'den sözleşmenin feshedildiği 23.01.2012 tarihine kadar geçen 1 yıl içinde 55.152 lt akaryakıt alımı yaptığı, yani 744.848 lt eksik akaryakıt satın aldığı,

esasen bayinin asgari alım yükümlülüğünün 1 defalık ihlali veya asgari alım taahhüdünde toplam taahhüde nazaran cüz'i oranda eksiklik durumlarının bayilik sözleşmesini feshetmek için yeterli bir neden olmadığı, olayda davalı bayinin 1 yıl içerisinde kararlaştırılan asgari alım miktarına nazaran oldukça ciddi oranda düşük bir alım gerçekleştirilmiş olması nedeni ile davacının bayilik sözleşmesinin feshinde haklı olduğu ve protokolde yer alan cezai şartı talep edebileceği, ne var ki,

davalının özvarlığı olan ve aynı zamanda aktif varlıklarının borç toplamından daha fazla olan 110.131,52 TL'nin tamamı ödense dahi sözleşmede öngörülen veya talep edilen cezai şartı karşılamayacağı, bu miktar paranın şirketten çekilmesi halinde şirketin zora gireceği, dolayısıyla kararlaştırılan cezai şartın davalı tacirin ekonomik yıkımına neden olabileceği, makûl cezai şartın miktarının 30.913,56 TL net işletme sermayesi ile sınırlı olması gerektiği, bu tutardan fazlaya ilişkin cezai şartın belirtilen sebepler nedeni ile ödenmesinin istenemeyeceği, ıslah dilekçesinde faiz talep edilmediği gerekçesiyle,

dava dilekçesinde belirtilen taleple ilgili olarak, talebin kabulüne, 20.000,00 TL cezai şartın temerrüt tarihi 07.02.2012'den itibaren yürütülecek ticari temerrüd faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı verilmesine, ıslah dilekçesinde belirtilen taleple ilgili olarak, talebin kısmen kabulüne, 10.913,56 TL cezai şartın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine dair verilen karar süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmiştir.