Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2015/6464 K.2016/1093

Taraflar arasındaki birleşen menfi tespit davalarının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın kabulüne birleşen dava konusuz kaldığından esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen hükmün asıl ve birleşen dosya davacısı vekili ile asıl dosya davalıları vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde asıl ve birleşen dosya davacısı vek. Av. ... ile asıl dosya davalıları ve birleşen dosya davalıları vek. Av. ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacı vekili, tarafların kardeş olduğunu, zilyetliklerinde olan yer ile ilgili belediyenin yapacağı ihalede birbirlerinin yerleri için ihaleye girmeyeceklerine dair sözleşme imzalayıp açık senet verdiklerini, ihale sonucunda herkesin kullandığı yerin kendisine ihale edildiğini, davalının ise senedi iade etmediğini belirterek, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, senedin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir, birleşen davada ise asıl davaya konu senedin dava açıldıktan sonra davalı ...'a anılan davalı tarafından da davalı ...'ya ciro edildiğini belirterek, müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, senedin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, asıl ve birleşen davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, birleşen dosya davalısı ... tarafından dava konusu senede dayalı olarak başlatılan icra takibinin icra hukuk mahkemesinde açılan dava sonunda iptaline karar verildiği, birleşen davanın konusuz kaldığı, asıl davada senedin teminat senedi olduğu gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile davacının senet nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, senedin davalı yedinde olduğu kanıtlanamadığından senedin iptali isteminin reddine, birleşen dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen dosya davacısı vekili ve asıl dosya davalıları vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Asıl dava yönünden; Anayasanın 141,III hükmüne göre, “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.” HUMK'nın 388. (HMK'nın 297 md.), maddesinde de mahkeme kararının içeriğinde bulunması gereken öğeler açıklanmıştır. Gerekçe, kararın denetiminin yapılabilmesi ve tarafların kararın doğruluğu veya yanlışlığı konusunda fikir sahibi olmasını sağlayarak kanun yollarına başvurma konusundaki tutumlarının belirlenebilmesi açısından önemli bir işlev görür. Bu Anayasal ve yasal zorunluluklara rağmen, mahkemece verilen kararda HUMK'nın 388. (HMK'nın 297 md.) maddesine aykırı davranılarak asıl dava yönünden kararın gerekçesiz olarak yazılması usul ve yasaya aykırıdır.

Birleşen davaya gelindiğinde ise; birleşen dosyanın dava dilekçesinde davacı yan, netice talebinde davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, senedin iadesine karar verilmesini talep ve dava ettiğini belirtmiştir. Davacı yanın bu talebinden, menfi tespit taleplerinin senet nedeniyle mi yoksa senede dayalı icra takibi nedeniyle mi olduğu hususu anlaşılamamaktadır.

Hal böyle olunca, mahkemece davacı yana talebi açıklattırılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, birleşen davaya konu senet nedeniyle yapılan icra takibinin iptal edildiği gerekçesiyle birleşen dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru görülmediği gibi,

davacı yanın senedin iadesi talebiyle ilgili olumlu – olumsuz bir hüküm kurulmaması ve hükümde esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği halde reddedilen birleşen dava sebebiyle birleşen dosya davalıları yararına vekalet ücretine hükmedildiğinin belirtilmesi de hüküm içerisinde çelişki yaratacak nitelikte olduğundan bozmayı gerektirmiştir.