Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2016/11844 K.2017/6925

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı ... Ltd.Şti.nin müvekkili şirketin akaryakıt bayisi olduğunu, cari hesap ilişkisinden kaynaklanan borcun davalı şirket tarafından ödenmemesi üzerine başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe davalıların itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptali ile %20 oranında tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında ıslah yolu ile davayı alacak davasına çevirerek 721.587,67 TL alacağın avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, müvekkili şirketin bayilik sözleşmesi hükümlerine uyduğunu ancak davacı tarafından sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, davacı şirkete sözleşmenin teminatı olarak verilen ipoteğin üst limit ipoteği olduğunu ve aralarında borç konusunda mutabakat olmadığından ipoteğin paraya çevrilemeyeceğini belirterek davanın reddine ve tazminata karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporlarına göre, davacı ve davalı şirket arasında bayilik sözleşmesi gereğince mal alım satımının olduğu, lehe delil teşkil eden davacı şirketin defterlerine göre, davacı şirket tarafından yapılan mal ve hizmet satışlarına karşılık davalı şirketin yaptığı ödemeler düşüldükten sonra davacının 721.587,67 TL alacağı kaldığının denetime elverişli bilirkişi raporlarıyla tespit edildiği gerekçesiyle davacının ıslah talebi doğrultusunda davanın kabulü ile alacağın itiraz tarihi olan 19.4.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı gerçek kişilerden sorumluluğu ipotekli taşınmaz ile sınırlı olmak üzere davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Davacı taraf 11.4.2013 tarihinde alacağının teminatı olarak lehine tesis olunan 26.11.2010 tarihli ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatmış, davalıların itirazı üzerine 29.5.2013 tarihinde itirazın iptali davası açmıştır.

Yargılamanın devamında davanın 2.10.2015 tarihinde ıslah edilerek alacak davasına dönüştürülmüş olduğu anlaşılmaktadır.

Rehin hakkı, T.M.K. da düzenlenen hak sahibine alacağın vadesinde ödenmemesi halinde, rehin konusunu oluşturan taşınır veya taşınmaz bir malı veya bir başka hakkı paraya çevirmek ve elde edilen meblağdan alacağını öncelikle almak yetkisini veren sınırlı bir ayni haktır. Üzerinde ipotek tesis edilen taşınmazın borçlunun kendi malı olması şart değildir, taşınmazın maliki bir üçüncü kişinin borcu için taşınmazı üzerinde alacaklı lehine ipotek kurabilir. Bu durumda ipotekli taşınmaz maliki borçlu duruma gelmez, borçtan dolayı kişisel sorumluluğu yoktur.

Somut olayda davalılardan ..., ..., ..., ... ipotekli taşınmazın malikleri olduğundan davacıya karşı şahsi borç altında değillerdir. Bu durumda haklarında şahsi borç doğuracak şekilde daha önce açılan itirazın iptali davası ıslah yolu ile alacak davasına dönüştürülemez.

Asıl borçlu... Ltd. Şti. yönünden ise ; İİK 45. maddesi uyarınca, alacağı rehinle teminat altına alınmış olan alacaklı öncelikle rehine müracaat etmesi gerekirken, rehnin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan icra takibine ilişkin itirazın iptali isteminin ıslah yolu ile alacak davasına çevirmesi halinin anılan yasa maddesine aykırı olduğu ve rehnin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan ilamsız icra takibinin ıslah yolu ile alacak davasına dönüştürülemeyeceği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.