Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2012/5868 K.2012/25633

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 114

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 115

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 448

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 2

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 324

"İçtihat Metni"

ÖZET

TARAFLARDAN HER BİRİ İKAMESİNİ TALEP ETTİĞİ DELİL İÇİN, MAHKEMECE BELİRLENEN AVANSI, VERİLEN KESİN SÜRE İÇİNDE YATIRMAK ZORUNDADIR. BU SÜREDE DELİL AVANSININ YATIRILMAMIŞ OLMASININ SONUCU, TALEP OLUNAN DELİLİN İKAMESİNDEN VAZGEÇMİŞ SAYILMAKTADIR. 01.10.2011 TARİHİNDE YÜRÜRLÜĞE GİREN HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, TAMAMLANMIŞ İŞLEMLERİ ETKİLEMEMEK KAYDIYLA UYGULANIR. BU KURAL, ÖNCEKİ KANUN YÜRÜRLÜKTE İKEN TAMAMLANMIŞ İŞLEMLERE ETKİLİ DEĞİLDİR. TARAFLARCA GÖSTERİLEN DELİLLER, BU KANUN YÜRÜRLÜĞE GİRMEDEN ÖNCE TOPLANMIŞ OLUP, İKAME EDİLMEMİŞ OLAN BİR DELİL İÇİN, AVANS YATIRILMADIĞI GEREKÇESİYLE DAVANIN REDDİ İSABETSİZDİR.

DAVA ŞARTI OLAN GİDER AVANSI İSE, DAVA AÇILIRKEN YATIRILAN ZORUNLU GİDERLER İÇİNDİR. TARAFLARIN İKAMESİNİ TALEP ETTİĞİ DELİL İÇİN MAHKEMECE BELİRLENEN AVANSIN, TANINAN KESİN SÜRE İÇİNDE YATIRILMAMIŞ OLMASI, ANCAK O DELİLİN İKAMESİNDEN VAZGEÇMİŞ SAYILMAYI GEREKTİRİR. HİÇBİR ŞEKİLDE DELİL AVANSININ YATIRILMAMIŞ OLMASI DAVANIN USULDEN REDDİNİ GEREKTİRMEZ.

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup, gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için, mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. (6100 s. HMK m. 324/1) Verilen kesin süre içinde delil avansının yatırılmamış olmasının sonucu, talep olunan delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılmaktır. (HMK m. 324/2) Dava, 11.11.2009 tarihinde ikame edilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla uygulanır.

(HMK m. 448) Bu Kanun, önceki Kanun yürürlükte iken tamamlanmış olan işlemlere etkili değildir. Taraflarca gösterilen deliller, anılan Kanun yürürlüğe girmeden önce mahkemece toplanmıştır. Taraflar “uzmanlardan görüş alınması” yönünde bir delil de ikame etmemişlerdir. Durum böyleyken mahkemece, ikame edilmemiş olan bir delil için, avans yatırılmadığı gerekçesiyle davanın Hukuk Muhakemeleri Kanununun 115. maddesinin (2.) fıkrası gereğince usulden reddi doğru değildir.

Mahkemece yapılacak iş, delillerin toplanmış olduğu gözetilerek, toplanan deliller değerlendirilip, hasıl olacak sonucuna göre davanın esasıyla ilgili bir karar vermekten ibarettir. Bu husus nazara alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.

2- Kabule göre de;

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-g maddesinde “dava şartı” olarak kabul edilen “gider avansı”, taraflarca ikame edilen deliller için mahkemece belirlenen delil avansı olmayıp, zorunlu gider avansıdır. Bu da, dava açılırken “Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi”nde davanın tarafları için öngörülen taraf sayısının beş katı tutarındaki tebligat gideri ile diğer iş ve işlemler için gösterilen giderlerdir.

Tarafların ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansın, tanınan kesin süre içinde yatırılmamış olması, ancak o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılmayı gerektirir. Yoksa hiçbir şekilde delil avansının yatırılmamış olması davanın usulden reddini gerektirmez. Bu husus dikkate alınmadan delil için belirlenen avansın kesin süre içinde yatırılmadığından bahisle bu konunun “dava şartı” kabul edilip davanın usulden reddedilmesi yasaya aykırıdır.