Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2013/17182 K.2013/30242

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 27

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 139

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 140

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 141

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 127

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 137

"İçtihat Metni" Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı (koca) tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Dava, 16.04.2012 tarihinde açılmış, dava dilekçesi davalıya 28.01.2013 günü usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, ön inceleme duruşması ise bundan önce 4.10.2012 tarihinde yapılmıştır. Diğer bir ifade ile davalıya dava dilekçesi henüz tebliğ edilmeden ön inceleme duruşması icra edilmiştir.

Yasal olarak dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır (HMK. md. 137/1).

Şu halde, ön inceleme duruşması için, davalıya dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olmalı; davaya cevap için kanuni süre (HMK. md. 127/), süresi içinde cevap verildiği takdirde bunun tebliğinden itibaren cevaba cevap süresi, verilmesi halinde davalının ikinci cevap verme süresi beklenmeli, bundan sonra Hukuk Muhakemeleri Kanununun 137 ila 141'nci maddelerinde gösterilen usul çerçevesinde ön inceleme yapılmalıdır.

Bu işlemlerden önce, hele dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden yapılacak bir ön inceleme, usulü sonuç doğurmaz ve yapılmamış sayılır. Çünkü bu yargılama kesitinde, kanun taraflara bir takım haklar ( HMK. md. 140/1-5, 141) tanımış ve mahkemeye de yargılamanın daha sağlıklı yürütülmesini sağlayıcı bazı yükümlülükler (HMK. md. 137,139) yüklemiştir.

Taraflar bakımından bu hakların kullanılması, mahkeme bakımından da yükümlülüklerin ifası, ön incelemenin usulüne uygun ve kanundaki sıralamaya uyularak yapılmasını gerektirir.

Aksine bir işlem ya da yargılama hatası taraflardan birinin hukuki dinlenilme hakkını ( HMK. md. 27) kullanılamaz hale getiriyorsa veya ortadan kaldırıyorsa son karara etki eder ve bozma sebebi oluşturur. Somut olayda, davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmeden yapılan ön inceleme duruşması, davalının hukuki dinlenilme hakkını ortadan kaldırmıştır. O halde, ön incelemenin yenilenmesi ve davalıya delillerini gösterme ve savunma hakkının tanınması, gösterdiği takdirde delillerinin toplanması ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek hasıl olacak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, davalının yokluğunda hüküm tesisi doğru bulunmamıştır.