Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2016/10737 K.2016/13560

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Mahkemece, "tarafların müşterek çocukları 27.10.2007 doğumlu ...'nun mutad meskeninin Almanya olduğu, çocuğun başvurucu babanın bilgi ve rızası dışında Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Lahey Sözleşmesi’nin 12 ve 13. maddeleri ihlal edilerek Türkiye’ye getirilmek suretiyle mutat meskeninin değiştirildiği, sözleşme hükümlerine göre çocuğun iadesinin gerektiği, çocuğun geri dönmesi halinde fiziki yada psikolojik bir tehlikeye maruz kalacağının tespit edilemediği" gerekçesiyle mutad meskene iade davasının kabulü ile küçük ...’in ... Devletinde bulunan mutat meskenine iadesine karar verilmiş, hüküm davalı anne tarafından temyiz edilmiştir.

Somut olay açısından Sözleşme'nin hükümlerine bakıldığında, asıl olanın çocuğun mutad meskene iadesi olduğu (md.12/1), iadeden kaçınma nedenlerinin ise Sözleşme'nin 12/2, 13 ve 20.maddelerinde açıklandığı görülmektedir. Buna göre, taraf bir devlet, diğer iadeden kaçınma nedenleri yanında, geri dönmesinin çocuğu fiziki veya psikolojik bir tehlikeye maruz bırakacağı veya başka bir şekilde, müsamaha edilemeyecek bir duruma düşüreceği yolunda ciddi bir risk olduğunu tesbit ederse veya çocuğun, geri dönmek istemediğini ve görüşünün gözönünde bulundurulmasının uygun olacağı bir yaşa ve olgunluğa erişmiş bulunduğu gözlenirse (Sözleşme m. 13/1-b), geri dönmesini emretmeyi reddedebilir.

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi'nin 6. ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 12. maddeleri de, iç hukuk tarafından yeterli idrake sahip olduğu kabul edilen çocuklara, kendilerini ilgilendiren davalarda görüşlerini ifade etmeye olanak tanınmasını ve görüşlerine gereken önemin verilmesi gerektiğini öngörmektedir.

5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî Yön ve Kapsamına Dair Kanun'un 29.maddcsi uyarınca, 5717 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hallerde; 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun aile hukukuna ilişkin hükümleri ve 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun hükümlerinin uygulanması gerekir.

Mahkemece, 27.10.2007 doğumlu ...'nun mutad meskeninin bulunduğu Almanya'ya iade edilmesi halinde, fiziki veya psikolojik bir tehlikeye maruz kalıp kalmayacağı veya başka bir şekilde müsamaha edilemeyecek bir duruma düşüp düşmeyeceği konusunda ciddi bir risk bulunup bulunmadığının tespiti bakımından; sosyal çalışmacı, psikolog veya pedagog gibi bir uzmandan rapor alınmadan karar verilmiştir.

Mahkemece iade halinde çocuğun fiziki veya psikolojik bir tehlikeye maruz kalıp kalmayacağı ya da başka bir şekilde müsamaha edilemeyecek bir duruma düşeceği yolunda ciddi bir riskin bulunup bulunmadığı konusunda sosyal çalışmacı, psikolog veya pedagog gibi bîr uzmandan rapor alınarak ve inceleme tarihi itibariyle kendisini ilgilendiren davada görüşlerini ifade etme olgunluğuna erişen çocuğun görüşü de alınarak, sonucu uyarınca çocuğun iadesi hususunun değerlendirilmesi gerekir.

Bu yön gözetilmeksizin eksik inceleme sonucu yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.