Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2015/14929 K.2016/215

Taraflar arasında görülen davada İzmir 2. Asliye Hukuk ve İzmir 12. İş Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, hak sahibi konumunda yer alan davalıya bağlanan yetim aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi sonucu yersiz ödenen 5.503,64.-TL'nin tahsili amacıyla başlatılan takibe vâki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İzmir 2. Asliye Hukuk Mahkemesince, davanın, 5510 sayılı Kanunun 96. maddesinden kaynaklandığı ve bu kanundan kaynaklanan davalara bakma görevinin iş mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İzmir 12. İş Mahkemesince ise, uyuşmazlığın, 5434 sayılı Kanundan kaynaklandığı ve bu Kanundan doğan davalara bakma görevinin genel mahkemelere ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Somut olayda eşinden boşanan davacıya, 26.01.1975 günü yaşamını yitiren iştirakçi babası üzerinden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davalı kurumca gerçekleştirilen işlemle 01.10.2009 tarihi itibarıyla kesilerek, 7 aylık döneme ait yersiz ödendiği ileri sürülen 5.503,64.-TL yönünden borç tahakkuku işlemi tesis edildiği ve icra takibi başlatıldığı, davalı tarafça takibe itiraz edildiği anlaşılmaktadır.

506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı kanunlarda yer almamakla birlikte ilk kez 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun "Gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlığını taşıyan 56'ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenen davanın yasal dayanağı niteliğindeki norm 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş, fıkrada "Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır" düzenlemesine yer verilmiştir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren temel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle birlikte ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulduğunda ise;

kanunun "Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri" başlığını taşıyan geçici 1'inci ve "5434 Sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4'üncü maddeleriyle, kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması gerektiği benimsenmiştir.

Ancak, söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, aylığın bağlanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmemiştir. Dolayısıyla davanın yasal dayanağını oluşturan 56'ncı maddesindeki uygulama ilk kez 5510 sayılı Kanun ile getirilmiştir.

5510 sayılı Kanunun "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 101. madde hükmüne göre ise, 5510 sayılı Kanunda aksine bir düzenleme bulunmayan durumlarda, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği öngörülmüştür. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun 101. maddesi gereğince uyuşmazlığın iş mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.