Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2015/6839 K.2015/8043

Taraflar arasındaki davada ... Asliye Hukuk Mahkemesi ve ... Asliye Ticaret Mahkemesince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- KARAR -

Dava, davacının kredi kartının bilgisi dışında 3. kişilere teslim edilmesi neticesinde yapılan harcamalar nedeniyle davalı bankaya borçlu olmadığının tespiti ile ödemek zorunda kaldığı bedelin istirdadı istemine ilişkindir.

Asliye Ticaret Mahkemesince, 5464 sayılı Kredi Kartları Kanununun 44. maddesi gereğince kart çıkaran kuruluşlar tarafından kart hamili aleyhine açılacak davalarda genel mahkemelerin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından ise, kredi kartı borcundan kaynaklanan uyuşmazlığın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun (TTK ) 4/f maddesinde belirtilen bankalara ilişkin düzenlemeler kapsamında kaldığından bahisle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur.

Dava tarihi itibariyle yürürlükteki 6762 sayılı TTK uyarınca ayrı ticaret mahkemesi bulunan yerlerdeki Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişki (görev değil) işbölümüne ilişkindir. İşbölümü itirazı yalnız ilk itiraz olarak ileri sürülebilir (TTK 5. md., HUMK md. 187). İlk itiraz olarak ileri sürülmeyen işbölümü itirazının mahkemece kabul edilmemesi gerekir.

İşbölümü itirazının uygun bulunması halinde mahkemece dava dosyasının ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilir. Gönderme kararı nihai bir karardır. Mahkeme bu karar ile davadan elini çeker. Gönderme kararı ile dava sona ermeyeceğinden temyizi kabil kararlardan değildir. Gönderme kararı usulüne uygun şekilde verilmesi halinde (ilk itiraz olarak ileri sürülmesi ve mahkemece uygun görülmesi) gönderilen mahkemeyi bağlar ve gönderilen mahkeme bu davaya bakmak zorundadır.

Ancak, gönderilen mahkemenin davaya bakma zorunluluğu işbölümü itirazının ilk mahkemede süresinde yapılması hali ile sınırlıdır.

TTK’nın 5/1. maddesinde, "Aksine hüküm olmadıkça dava olunan şeyin değerine göre Asliye Hukuk veya Sulh Hukuk Mahkemesinin ticari davalara dahi bakmakla vazifeli olduğu" 5/3 maddesinde, “Bir davanın ticari veya hukukî mahiyeti itibariyle iş sahasına girip girmediğinin yalnızca iptidai itiraz şeklinde taraflarca dermeyan olunabileceği,” 5/son maddesinde ise, "Vazifesizlik sebebiyle dava dilekçesinin reddi halinde yapılacak muamelelere ve bunların tabi oldukları müddetlere dair usul hükümleri iş sahasına ait iptidai itirazın kabulü halinde de tatbik olunur" hükümlerine yer verilmiştir.

Yine, TTK’nın 5. maddesinde, ikinci fıkrada yazılı hallerde, münhasıran iki tarafın arzularına tabi olmayan işler hariç olmak üzere, bir davanın ticari veya hukuki mahiyet itibariyle mahkemenin iş sahasına girip girmediği yalnız iptidai itiraz şeklinde taraflarca dermeyan olabileceği hüküm altına alınmıştır.

Münhasıran iki tarafın arzusuna tabi olmayan işlerle ilgili davalara mutlaka kanunda gösterilen mahkemelerde bakılır ve bu davalara ilişkin işbölümü itirazı ilk itiraz değildir. Bu davalar, tarafların sulh olamayacakları ve üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri davalardır. İflas davaları ticaret mahkemesi bakımından, münhasıran iki tarafın arzusuna tabi olmayan davalardandır. Bu davalara ilişkin işbölümü itirazının ilk itiraz olarak ileri sürülmesi şart değildir.

Taraflar yargılama bitinceye kadar işbölümü itirazında bulunabilirler. Mahkeme de davanın her aşamasında kendiliğinden ve dava dosyasının işbölümüne sahip mahkemeye gönderilmesine karar verir (Baki Kuru, HUMK 6. Baskı, Cilt I, sh. 715).

Buna göre; mahkemece, sadece münhasıran iki tarafın arzularına tabi olmayan işlerde yani tarafların sulh olamayacakları ve üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri davalarda işbölümü itirazının ilk itiraz olarak ileri sürülmesi şart değildir. Bu davalar dışındaki ikinci fıkrada yazılı hallerde bir davanın ticari veya hukuki mahiyet itibariyle mahkemenin iş sahasına girip girmediği yalnız iptidai itiraz olarak ileri sürülebilir.

Somut olayda ise, davanın 03/06/2011 tarihinde açıldığı, davalı tarafından ibraz edilen cevap dilekçesinde işbölümü itirazında bulunulmadığı, ancak mahkemece 6100 sayılı HMK'nın 114/c ve TTK'nın 5/3. maddeleri uyarınca mahkemenin görev hususunu re'sen incelemesi gerektiği nedeniyle dosyanın Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmış ise de, dava tarihi itibariyle yürülükte bulunan TTK'nın 5. md. ve HUMK 187 maddelerine göre iş bölümü itirazı bulunulmadan verilen görevsizlik kararının bağlayıcı olmadığı,

dava tarihinden sonra yürülüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 448 ve Geçici 1. madesinin birinci fıkrasına göre bu Kanunun yargı yolu ve göreve ilişkin hükümleri, Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış olan davalarda uygulanamayacağı anlaşıldığından davanın ilk açıldığı asliye ticaret mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir.