Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2015/9736 K.2016/1795

Taraflar arasındaki davada, Erzurum 1. Asliye Hukuk (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) ve Erzurum 1. Aile Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, tasarrufun iptali ile taşınmazın adlarına tescili istemine ilişkindir.

Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla), dava konusu iptali istenen tasarrufun aile konutu şerhi bulunan taşınmazdan kaynaklandığı ve aile mahkemesinin görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı vermiştir.

Erzurum 1. Aile Mahkemesi tarafından ise, davanın hata, hile ve bedelsizlik nedeni ile açılan tasarrufun iptali davası olduğu, tarafların tacir ve ihtilafında bonodan doğan ihtilaf olduğu gerekçesi ile karşı görevsizlik yönünde hüküm kurulmuştur.

Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.

Somut olayda, davacı vekilinin, davacı ve kardeşlerine ait şirkete davalıdan un alındığı bunun karşılığında bonolar verildiği, ancak unların bir kısmının teslim edilmediği, daha sonra tarafların bir araya gelerek anlaşıp davalıya unlara karşılık yeni bonolar verildiği, davalının sonrasında bu bonoları icra takibine koyduğu ve davacının aile konutunun cebri icra ile satılarak davalı adına kanuna karşı hile yapılmak sureti ile tapuya tescil edildiği, iddasıyla tasarrufun iptali ile taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamından, taşınmaza ilişkin tassarrufun iptali istemi ve mülkiyetine yönelik olarak dava açıldığı, davacının, davanın bu niteliğine göre tacir olmadığı, uyuşmazlığında tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

Görev hususu, HMK'nın 114 ve 115. maddeleri uyarınca dava şartı olup, kamu düzenini ilgilendirdiğinden her zaman taraflarca ileri sürülebileceği gibi re'sen de dikkate alınacaktır. HMK'nın 22. maddesi uyarınca Dairemizce doğru mahkemenin belirlenmesi gerekli olduğundan açıklanan nedenlerle uyuşmazlığın genel yetkili Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesince çözülmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.