Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2007/16224 K.2007/23094

Davacı, 01.02.1995 tarihinden itibaren tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 01.02.1995 tarihinden dava tarihi olan 07.07.2006 tarihine kadar tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının 01.02.1995 tarihi ile 24.04.1998 tarihleri arasında ve 01.02.1999 tarihinden dava tarihi olan 07.07.2006 tarihine kadar tarım Bağ-kur sigortalısı olduğuna karar verilmiştir..

Davanın, yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır.

Bağ-Kur’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim ,şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Gerçekten Tarım Bağ-Kur sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasanın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım Bağ-Kur sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve SSK’lı çalışmanın sona ermesinden sonra,

2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Dosya kapsamından, davacının 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 yıllarında teslim ettiği ürün bedelinden tevkifatların yapıldığı, Ziraat Odasına kaydının olmadığı ,adına kayıtlı tarım arazisinin bulunduğu. Çilimli Tarım Kredi Kooperatifine ve Cumayeri Fındık Tarım Satış Kooperatifine üye olduğu ancak üyelik kaydının ne zaman yapıldığının, mahkemece araştırılmadığı 24.04.1998-31.05.1998 tarihleri arasında kısa süreli 506 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece kesintinin bulunduğu, 01.02.1995-24.04.1998 ve 01.02.1999-31.12.2004 tarihleri arasında kalan dönem yönünden verilen tesbit kararı yerinde ise de prim kesintisinin bulunmadığı 01.01.2005-07.07.2006 tarihleri arasındaki dönem yönünden 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesinde belirtilen kayıtlar araştırılmaksızın tesbit kararı verilmesi, ayrıca davacının SSK. çalışmalarının kısa süreli olduğu gözetilerek 01.06.1998-01.02.1999 tarihleri arasındaki istemin kabulüne karar verilmesi gerekirken bu dönem istemin reddine karar verilmiş olması isabetsizdir.

Yapılacak iş, davacının Çilimli Tarım Kredi kooperatifi ve Cumayeri Fındık Tarım Satış Kooperatifine hangi tarihte üye olduğu. devam edip etmediği,ayrıca kayıtlı olduğu başka ziraat odası kaydı bulunup bulunmadığı sorularak tevkifat olmayan yıllar yönünden 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesindeki kayıtlar araştırılarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Öte yandan, davalı kurumun yukarıda açıklanan yasal gerekçelere göre davacıyı 01.02.19995 tarihinden itibaren tarım Bağ-kur sigortalısı olarak tescil etme yükümlülüğünü yerine getirmeyerek davanın açılmasına neden olduğu ve davacı tarafından açılan davanın kabul edildiğine göre davacı yararına avukatlık ücreti takdir edilmesi ve yargılama giderinin davalı kurumdan tahsil edilmesine karar verilmesi gerekirken davanın mahiyeti gibi hatalı bir değerlendirme ile davacı yararına avukatlık ücretine hükmedilmemesi ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi de hatalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.