Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/11711 K.2009/10676

Davacı, 20.4.1982- 22.3.1985 tarihleri arası ile 15.1.2001 tarihinden itibaren bağkur sigortalısı olduğunun tespiti ile yaşlılık aylığı aylığı almaya hak kazandığının tesbitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava nitelikçe, davacının 20.04.1982-22.03.1985 ve 15.1.2001-dava tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalısı sayılması istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise de, bu sonuç usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi ilk şekliyle, sigortalılığın oluşumu için, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramiştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir.

04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa, ...'lu olabilme yönünden, söz konusu 24. maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür.

Buna karşın, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir.

22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefı olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

Davacının şahsi sicil dosyasının incelenmesinden, diskotek işletmeciliğinden dolayı 1.1.1980 tarihinde vergi kaydının, 25.02.1980- tarihinde oda kaydının başladığı 25.2.1980 tarihinde Kuruma verilen giriş bildirgesine istinaden, 25.2.1980 tarihi itibariyle 1479 sayılı ... sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, davalı kurumca sonradan davacının vergi kaydı, oda kaydı ve esnaf sicil kayıtları esas alınarak ve SSK zorunlu sigortalılıkları dışında, 25.2.1980-20.4.1982, 22.3.1985-14.11.1995 1.7.1997-31.5.1999 15.1.2000-15.1.2001 tarihleri arasında zorunlu ... sigortalısı olarak kabul edildiği,

31.3.2000¬18.7.2003, 28.6.2006-17.6.2006 tarihleri arasında prim ödemeleri bulunduğu, davacının 1.1.1980-31.12.1980, 23.5.1985-30.4.1989 tarihleri arasında vergi kaydı. 25.2.1980¬29.7.2005, tarihleri arasında oda kaydı ile 9.12.1985-15.8.2005 tarihleri arasında esnaf ve sanatkar sicil kaydı bulunmaktadır. Bu durumda, davacının uyuşmazlık konusu dönemde vergi kaydı, esnaf ve sanatkar sicili kaydı olmamasına rağmen oda kaydının kesintisiz olarak devam ettiği açıktır.

Davacının meslek kuruluşu kaydı ile kendi nam ve hesabına çalışması göz önünde tutularak 25.2.1980 tarihinde zorunlu ... sigortalısı olarak tescil edildiği ve bu sigortâlılığının 20.04.1982 tarihine kadar devam ettiği tartışmasızdır.

Ne var ki, davalı Kurum önceden tescil edilen ve 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinin öngördüğü koşulları taşıyan davacıyı 20.04.1982 tarihinde y.ürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile değişik 24. maddesine yanlış anlam vermek suretiyle sigortalılığını iptal etmesi yerinde değildir.

Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.10.2003 gün ve Esas 2003/21-579, Karar 2003/570 sayılı kararında da belirtildiği gibi, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik, değişiklikten önceki mevzuatın öngördüğü koşullara sahip olması nedeniyle sigortalı olanların sigortalılıklarına son vermemekte, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihlerde ...'a yeni kayıt ve tescil edilecekler için yeni düzenlemeler öngörmektedir.

Tersinin kabulü kazanılmış hakları ortadan kaldırmak olur ki, bu durumun kabulüne, yasaca ve hukukça olanak olmadığı ortadadır. Bu nedenle, davacının 01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı yasanın 24. maddesindeki koşullara göre 25.,12.1980 tarihinde başlayan zorunlu sigortalılığına geçerlilik tanınarak uyuşmazlık konusu 20.04.1982 ila 22.03.1985 dönemde de zorunlu ... sigortalısı sayılması gerekmektedir.

Davacının 15.01.2001 devam yönündeki talebi yönünden yapılan incelemede ise, dosyadaki belgelerden davacının ihtilaflı dönemde 16.01.2001-2.4.2001 tarihleri arasında 79 gün ve 7.9.2001¬1.12.2002 tarihleri arasında ise 445 gün SSK'na tabi zorunlu sigortalılığı bulunduğu anlaşılmaktadır.

Sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılığa yer verilmemiş olup "çakışan sigortalılık" olarak adlandırılan, bir sigortalının aynı anda birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi olması hali, zorunlu sigortalılıkların çakışması halinde yasalarda yer alan düzenlemelerde önceden başlayan sigortalılığa geçerlilik tanınarak,

isteğe bağlı sigortalılıkta.ise, 506 sayılı Yasa'nın 85. maddesi uyarınca malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edebilmek için, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamak koşulu arandığından isteğe bağlı sigortalılık ile zorunlu sigortalılığın çakıştığı bu gibi uyuşmazlıklarda, anılan maddede yer alan "sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları günden itibaren" isteğe bağlı sigortalılığm sona ereceği hükmü dikkate alınarak zorunlu sigortalılığa değer verilmek suretiyle "çakışan sigortalılık" sorunu çözüme kavuşturulmalıdır.

Somut olayda davacının 25.12.1980 tarihinde başlayan zorunlu 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılığının, 25.2.1980-29.7.2005 tarihleri arasındaki oda kaydı 9.12.1985-15.8.2005 tarihleri arasındaki Esnaf Sicil kaydı ve 31.3.2000-18.7.2003, 28.6.2006, 17.6.2006 tarihinde yapılan prim ödemeleri nedeniyle tescil tarihinden beri sigortalılığının devam etmesi nedeniyle önceden başlayan sigortalılık 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılık olduğundan 16.1.2001-17.6.2006 tarihleri arasında Esnaf ... sigortalılısı olduğunun kabulü gerekir.

Mahkemece yapılacak iş davacının ihtilaf konusu dönemde Esnaf ... sigortalılığına geçerlilik tanınması halinde yaşlılık aylığı koşulları değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hükün bozulmalıdır.