Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/17243 K.2009/14853

Davacı, 20.04.1982-15.09.1985 tarihleri arası ... sigortalısı olduğunun ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile aylıkların yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2-Dava, davacının 20.04.1982-15.09.1985 tarihleri arasında ... sigortalısı olduğu ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile 30.04.2007 tarihinden itibaren birikmiş yaşlılık aylıklarının ve ödemek zorunda kaldığı primlerin faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsiline karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının 20.04.1982-22.03.1985 tarihleri arasında zorunlu ... sigortalısı sayılmasına, 01.05.2007 tarihi itibari ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile bu tarihten dava tarihine kadar birikmiş aylıklar ile fazla tahsil edilmiş primlerin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının, 30.01.1986 tarihli giriş bildirgesi ile 20.04.1982 tarihi itibariyle ... sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, vergi kaydının 19.03.1975-14.06.1975, 18.02.1978-01.08.1978, 15.09.1985-31.12.1986, tarihleri ile 06.04.1996 tarihinde başlayıp devam ettiği, 11.08.1987 tarihinden oda kaydı ve 01.09.1987 tarihinden itibaren esnaf ve sanatkar sicil kaydı bulunduğu, ayrıca davacının, 20.04.1982-30.04.2007 dönemine ait prim borç ve cezalarını Kurum’a yatırdığı ve 1992 af yasasından da faydalandığı ve 30.04.2007 tarihinden sonra da prim ödemeye devam ettiği anlaşılmaktadır.

20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir. Nihayet, 22.03.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı yasa, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir. Gerçekten davacının uyuşmazlık konusu 20.04.1982-22.03.1985 tarihleri arasında vergi kaydı bulunmaması nedeni ile zorunlu sigortalı olma koşullarını taşımadığı açıktır.

Ancak davalı Kurum 1986 yılında araştırma yapmaksızın davacının 20.04.1982 tarihi itibariyle tescilini yaparak geçmişe dönük primlerini 1992 yılında kabul etmiş ve uzun süre kullanılmıştır. Davacıyı kendi hatalı işlemi nedeniyle yıllarca sigortalı sayan Kurumun davacıya sigortalı olduğu inancına verdikten sonra yaptığı yanlışlığın farkına vararak sigortalılık süresini indirmesi iyiniyetten uzaktır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1.10.1997 gün 1997/10-578 E. ve 1997/758 K. sayılı Kararında da belirtildiği üzere Sosyal Güvenlik Hukuku İlkeleri ve M:K'nun 2. maddesi gereği olarak mahkemece, 20.04.1982 ila 22.03.1985 tarihleri arasında da davacının ... sigortalısı sayılması yaşlılık aylığı koşullarını taşıdığından 01.05.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile birikmiş aylıkların yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi doğru ise de fazla tahsil edilmiş primlerin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline dair verilen karar yerinde değildir.

Davacıya yaşlılık aylığı bağlandığı 01.05.2007 tarihinden sonra da vergi, kaydı, Oda kaydı ve sicil kaydının devam ediyor olması nedeni ile 4447 sayılı Kanunun 38 maddesi ile 1479 sayılı Kanuna eklenen Ek 20. maddesi uyarınca aylıklarından %10 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilecektir.

Davacının kayıtlarının yaşlılık aylığının bağlandığı 01.05.2007 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde öngörüldüğü şekilde devam etmesi, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmalarına devam ettiğine karine teşkil etmektedir.

Bu karinenin aksinin isbatı mümkün olduğundan davacının 01.05.2007 tarihinden sonra kendi nam ve hesabının bağımsız çalışmalarının devam edip etmediği, ayrıntılı araştırılarak sonucuna göre bağımsız çalışmasının devam etmediğinin tespiti halinde şimdiki gibi 01.05.2007 tarihinden sonra ödenen primlerin iadesine karar verilmeli aksi takdirde 01.05.2007 tarihinden sonra ödenen primlerin iadesi istemi reddedilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.