Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/17965 K.2009/15203

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01.09.2000-2002 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava davacının davalı işverene ait işyerinde 01.09.2000-2002 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı olarak kesintisiz çalıştığının tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulü ile,davacının Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Esenyurt Osmangazi İlköğretim Okulu Müdürlüğü emrinde,1026819 sicil nolu işyerinde ,2000/3. dönemde 19 gün,1032083 sicil nolu işyerinde, 2001/1. dönemde 43 gün, 2001/2. dönemde 97 gün, 2001/3. dönemde 65 gün, 2001/1. dönemde 30 gün, 2002/2. dönemde 120 gün, 2002/3. dönemde 120 gün günün asgari ücreti ile çalıştığının tesbitine, karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı işverence davacı adına düzenlenen 22.11.2000 -11.12.2002 -20.03.2003 tarihli işe giriş bildirgelerinin süresinde kuruma verildiği, hizmet cetveline göre 11.11.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 30 gün,2001/1. dönemde 77 gün,2001/2. dönemde 23 gün,05.11.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 55 gün,2002/1. dönemde 90 gün çalışmasının davalı işyerinde geçtiği ve kuruma bildirildiği, işyerinin 11.11.2000 ve 16.11.2001 tarihlerinde yasa kapsamına alındığı, 2000/3. dönem,2001/1,2,3. dönem, 2002/1,3. dönem bordrolarının geldiği, 2002/2.dönemde bordro verilmediği,

bordrolarda davacının hizmet cetvelinde görülen kadar çalışmasının bulunduğu, 2003 yılı mart ayına ait ücret ödeme belgesi olduğu, davacının 2002-2003 öğretim döneminde okulda çalışacağına dair ilgili okul müdürü imzalı belgenin bulunduğu, 14.03.2002 tarihinde davacının okulda çalışabileceğine dair ilgili ilçe Milli Eğitim Müdürlüğünün onay yazısının olduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda dinlenen tanıkların yukarıda belirlenmiş şekilde resmi kayıtlara geçmiş ve davacı ile aynı dönem çalışmış olduğunu gösteren kayıtları getirtilmediği gibi davalı işyeri dönem bordrolarında yer alan tanıkların da dinlenmedikleri,davacının davalı işverene ait okulda çalışabileceğine dair ilgili Kaymakamlık ve Milli Eğitim Müdürlüğü izin yazılarının getirtilmediği, çalışılan işyerinin okul olması karşısında davacının yaz tatili ve yarıyıl tatillerinde de çalışıp çalışmadığı hususunun araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; dinlenen tanıkların yukarıda belirlenmiş şekilde resmi kayıtlara geçmiş ve davacı ile aynı dönem çalışmış olduğunu gösteren kayıtları getirtilmek, Kurumdan getirtilen uyuşmazlık dönemlerine ait dönem bordrolarında isimleri yer alan bordro tanıklarını dinlemek,bordro tanıkları beyanlarının yeterli olmadığı durumda, komşu işyeri tanıkları olarak dinlenen tanıkların da komşu işyerlerinde çalıştıklarını gösteren kayıtlarını getirtmek,

kayıtlarının bulunmadığı yerde davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek zabıtaca komşu işyerlerinde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlar tesbit edilip beyanlarına başvurmak , davacının davalı işverene ait okulda çalışabileceğine dair ilgili Kaymakamlık ve Milli Eğitim Müdürlüğü izin yazılarını getirtmek, davacının yaz tatili ve yarıyıl tatillerinde de çalışıp çalışmadığını özellikle araştırmak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.