Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/17974 K.2009/15206

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 17.9.1976- 5.6.1980 tarihleri arasında çalıştığının tesbitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere kanuni gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava,davacının davalı işverene iş yerinde 17.09.1976-05.06.1980 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı olarak çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile,davacının 01.11.1976-05.06.1980 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı olarak asgari ücretle çalıştığının tesbitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı işverence davacı adına 01.11.1977 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, davacının davalı iş yerinde;1980/1. dönemde 30 gün, 1980/2. dönemde 66 gün, 1980/3. dönemde 3 gün çalışmasının Kuruma bildirildiği, 1976/11. ay, 1977 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz aylarına ilişkin ücret bordrolarında davacının çalışmalarının tam olarak görüldüğü,bordroların imzalı olduğu, ancak ücret bordrolarında sigorta primi kesintisi yapılmadığı, davalı işyerinin 01.06.1974 tarihinde yasa kapsamına alındığı, halen faal olduğu,

Turizm Bakanlığı Devlet Halk Dansları Müdürlüğünce düzenlenmiş bulunan 29.01.1981 tarihli belgeye göre, davacının 17.09.1976-05.06.1980 tarihleri arasında ilgili müdürlükte dansçı olarak çalıştığının bildirildiği,Ulaştırma Bakanlığı tarafından düzenlenen 11.07.1974-28.02.1978 tarihleri arası kadro tahsis cetvelinde davacının adının geçtiği gibi 21.03.1978 -17.04.1978, 01.11.1977-28.02.1978 dönemlerine ilişkin sözleşme belgelerinde de adının bulunduğu,

01.03.1980-28.02.1981 tarihleri arasında 12.000 TL ücretle çalışacağına dair Ulaştırma Bakanlığınca kadro tahsisi yapıldığı,01.03.1979-28.02.1980 arası için 7.000 TL ücretle çalışacağına dair Kültür Bakanlığınca kadro tahsisi yapıldığı,01.11.1977-28.02.1978 arası için 6.000 TL ücretle çalışacağına dair Kültür Bakanlığınca kadro tahsisi yapıldığı, 01.11.1977-28.02.1978 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa’ya tabi olarak 6.000 TL ücretle çalışmak üzere, 657 sayılı Yasa’nın 4-B maddesine göre istihdam ilişkisi kurulduğu,mesai durumunun 657 sayılı Yasa’nın 99 ve 100. maddelerine göre olacağının ve yıllık izninin 20

gün olduğunun belirtildiği,01.03.1979-28.02.1989 tarihleri arasına yönelikte aynı nitelikte sözleşme yapıldığı, 01.03.1980-28.02.1981 arası aylık ücretin 12.000 TL olduğuna dair belgenin bulunduğu, 1976/11. ayda 2.250 TL, 1977/1. ayda 2325 TL,1977/2,3. aylarda 2100 er TL, 1977/4. ay da 750 TL, 1977/5. ayda 2325 TL, 1977/6. ayda 2100 TL, 1977/7. ayda 2325 TL ücret ödemeleri yapıldığı,ilgili Bakanlıkça düzenlenen bordroda davacıya 1976/Kasım ayından itibaren 2.250 TL ücret ödendiği ,davacının 30.01.1979 tarihinde izinli sayılmasına dair izin belgesinin bulunduğu görülmektedir.

Uyuşmazlık 01.11.1976-01.11.1977 tarihleri arasına yönelik talep yönünden hak düşürücü sürenin geçip geçmediği noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın yasal dayanağı belirgin olarak 506 sayılı yasanın 79/10 maddesidir. Anılan maddede yönetmelikle tespit edilen belgeler işveren tarafından verilmeyen sigortalıların çalıştıkları hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde dava açacakları hükmü öngörülmüştür.

Madde de belirtildiği üzere; yönetmelikle tespit edilen belgelerin (işe giriş bildirgesi) verilmesi durumunda, işe giriş ve işten çıkış tarihleri arasındaki bildirim dışı süreler yönünden 5 yıllık hak düşürücü süreden söz edilemeyeceği, sadece işten çıkış ve yeniden işe giriş tarihleri arasındaki süreler yönünden hak düşürücü sürenin geçip geçmediği konusunda araştırma yapılması gerektiği, birden fazla işe giriş bildirgesi verilmesi halinde ise çıkış yok ise ilk işe giriş bildirgesi ile son işe giriş bildirgesinin verildiği tarihler arasında geçen çalışmaların hak düşürücü süreye uğramayacağı,

çıkış var ise hak düşürücü sürenin her kesim çalışma için ayrı ayrı hesaplanacağı, çıkış tarihinden sonra işçinin aynı iş yerinde çalışmasını sürdürmesi veya hak düşürücü süre içersinde tekrar aynı iş yerine girerek çalışmasının hak düşürücü sürenin işlemesine engel olmayacağıdır. Bu nedenle işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki kısmi bildirimin aksine eşdeğer belgelerle ısbat edilebileceği kabul edilmelidir.

Bu gibi durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2003-2143 E,2003/97 K Sayılı 26.02.2003 günlü kararında da vurgulanmıştır.

Somut olayda, mahkemece davacının 01.11.1977-05.06.1980 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde 506 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı çalıştığının tesbitine karar verilmesi doğru ise de,1976/11. 1977/ 1.,2.,3.,4.,5.,6.ve 7.aylarında yapılan ücret ödemesine dair ücret bordrosunda sigorta prim kesintisi yapılmadığı, davacının 1976 yılı l2. aya, 1977 yılı Ağustos, Eylül, Ekim aylarına ilişkin çalışmasını gösterir bir belgenin bulunmadığı 1980 yılındaki çalışmalarının kesintili olduğu gözetildiğinde, bu durumda 01.11.1976-01.11.1977 tarihleri arasına yönelik hizmet tesbiti talebinin hakdüşürücü süreye uğradığı halde bu döneme ilişkin talebinde kabulü usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, H.U.M.K.’nun 438/7. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.