Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/12833 K.2010/9332

Davacı, davalı işverenler nezdinde Ocak 1994 - Mayıs 2004 tarihleri arası çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu ve ......Oto İşl.Nak.Tur.San.Tic.Ltd.Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının Ocak 1994-Mayıs 2004 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde çalıştığının tesbiti istemine ilişkindir. Mahkeme, davacının davalılardan ...'a ait iş yerinde 16.05.1995-14.02.1996 tarihleri arasında 270 gün, ......Otobüs İşl. Nak. Tur. San Tic. Ltd. Şti'ne ait iş yerinde 15.02.1996-11.02.2004 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen 1238 günlük çalışmasının tesbitine, karar vermiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden davacının davalılardan ......Otobüs İşl. Nak. Tur. San Tic. Ltd.

Şti'ne ait 14.12.1998 tarihinde işe girdiğini gösterir giriş bildirgesinin süresinde Kuruma verildiği ve 14.12.1998-27.09.2000 tarihleri arasında ve 07.05.2001-11.02.2004 tarihleri arasında kesintisiz toplam 1639 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği ve bildirimlere uygun olarak da primlerinin ödendiği, bildirimlerin yapıldığı davalı şirket adına tescilli 11172370 sicil nolu iş yerinin 15.02.1996 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı ve halen faal olduğu, iş yerine ait 1996/1,2,3 1997/1,2,3 ve 1998/1,2,3 dönem bordrolarının verildiği,

11.04.1996 tarihinde davalı şirkete ait iş yerinde yapılan denetim sonucu tutulan tespit tutanağına göre iş yerinde M. Aziz Turan ve Yavuz Baydemir isimli kişiler çalışmasının tespit edildiği tespit tutanağında davacının isminin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Sosyal Güvenliğe yönelik bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediği araştırılmalı, işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Kanun kapsamında bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, süreklimi kesintilimi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri dikkate alınmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, mümkün oldukça işyerindeki çalışmaları dava konusu sürede süreklilik arz eden işyeri çalışanları ile kayıt ve araştırma yolu ile belirlenmiş komşu ve yakın işyerinden tanıklar dinlenilmeli,

çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde açıkça belirlenmelidir.

Somut olayda davacının, davalı Şirket adına tescilli 11172370 sicil nolu iş yerinde 14.12.1998-27.09.2000 tarihleri arasında ve 07.05.2001-11.02.2004 tarihleri arasında kesintisiz toplam 1639 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği, uyuşmazlak konusu dönemde Ocak 1994-14.12.1998 ve 28.09.2000-06.05.2001 tarihleri arasındaki dönem ile ilgili bildirim bulunmadığı davacının çalıştığını iddia ettiği iş yeri ile ilgili uyuşmazlık konusu dönem ile ilgili gönderilen dönem bordrolarında ismi geçen iş yeri çalışanları ile Kurum müfettişince tutulan 11.04.1996 tarihli tespit tutanağında adı geçen kişilerin tanık olarak dinlenmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davacının çalıştığını iddia ettiği iş yerinden geçen ve Kuruma bildirilmeyen süreler yönünden uyuşmazlık konusu dönemde Kuruma verilmiş dönem bordrolarında çalışmaları görülen tanıklar ile tespit tutanağında adı geçen kişilerin beyanlarına başvurmak davacıdan tutanak tarihi olan 11.04.1996 tarihinde iş yerinde bulunup bulunmadığı ve tutanağa isminin yazılmama sebebini sormak, ayrıca ...

Adına işlem gören 1054900 sicil nolu iş yerine ait dönem bordrolarının bulunmaması, bordro tanıklarının adreslerinin tespit edilemediği ya da beyanları ile yetinilmediği takdirde zabıta aracılığı ile uyuşmazlık konusu dönemde kayıtlara geçmiş komşu iş yeri sahipleri ve çalışanlarının tespit edilerek davacının çalışması ile ilgili yöntemince beyanlarına başvurmak çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/8. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.