Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/13755 K.2010/12754

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı ile davalılardan T.Şeker Fabrikaları AŞ. ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine; 2-Dava, 13.08.1998 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davacının % 18,2 maluliyet oranına göre hesaplanan maddi zararlarından % 13,1 malüliyet oranı üzerinden Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri düşülerek bulunan 18.522,40 TL maddi tazminat ile 10.000,00 TL manevi tazminatın 13.08.1998 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden.

13.08.1998 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu Sosyal Sigortalar Kurumu Yüksek Sağlık Kurulunun 28.11.2006 tarih ve 410 K sayılı kararı ile davacının % 13,1 oranında sürekli iş göremez duruma geldiği tespit edilen davacıya Kurum tarafından bu oran üzerinden sürekli iş göremezlik geliri bağlandığı, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun taraf olmadığı bu davada davalı vekilinin yapmış olduğu itiraz üzerine Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesinin 25.05.2007 tarihli raporu ile davacının sürekli iş göremezlik oranının (E) cetveline göre ise % 18,2 olduğunun tespit edildiği,

itiraz üzerine alınan Adli Tıp Kurumu Genel Kurulunun 05.02.2009 tarihli raporu ile davacının malüliyet oranının (E) cetveline göre % 18,2 olarak tespit edildiği, mahkemece hükme esas alınan hesap bilirkişi raporuna göre davacıda oluşan % 18,2 sürekli iş göremezlik oranına göre hesaplanan maddi zarardan Kurum tarafından % 13,1 malüliyet oranı üzerinden bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri düşülerek tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan zararın ödetilmesine ilişkin davalarda (tazminat davaları) öncelikle haksız zenginleşmeyi ve mükerrer ödemeyi önlemek için Kurum tarafından sigortalıya bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin tazminattan düşülmesi gerektiği Yargıtay’ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir. Diğer yandan, sigortalıya bağlanacak gelir ve hükmedilecek tazminatın miktarını doğrudan etkilemesi nedeniyle, işçide oluşan meslekte güç kayıp oranının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeksizin kesin olarak saptanması gerekir.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasanın 19. maddesidir.

Anılan maddeye göre iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalının sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağı, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği bildirilmiştir.

Bu yasal düzenleme gereğince düzenlenen Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 45. maddesinde sürekli iş göremezlik gelirinin iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya bağlanacağı bildirilmiştir.

Sigortalıda oluşan sürekli iş göremezlik oranının tespiti SGK Başkanlığının hak alanını doğrudan ilgilendirmekte olup tazminat davasında Kurum taraf değildir.

İş kazası sonucu oluşan sürekli iş göremezlik oranının tespitine ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadıkça, Sosyal Güvenlik Kurumunca davacıya mahkemece belirlenen sürekli iş göremezlik oranı esas alınarak gelir bağlanmayacağından, bu gelirin peşin sermaye değeri maddi zarardan düşülmeden, Kurumca karşılanmayan maddi zarar miktarını belirleme imkanı bulunmadığından, maddi tazminat istemli Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf olmadığı bu davada sürekli iş göremezlik oranının tespitinin yapılamayacağı, yapılması halinde maddi tazminat istemli davanın sonuçlandırılmasının fiilen mümkün olmadığı ortadadır.HGK.’nun 07.02.2007 tarihli, 2007/21-69 Esas, 2007/55 Karar sayılı kararı da bu yöndedir.

Bu durumda yapılacak iş, davacının malüliyet oranının tespiti ile ilgili SGK Başkanlığı ve işveren aleyhine açmış bir dava bulunmadığı ve davacının her zaman malüliyet oranı tespiti ile ilgili dava açarak fark malüliyet oranı nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararını davalı işverenden talep etme imkanı bulunduğu da gözetilerek,

davacıya sürekli iş göremezlik oranının %13.1 oranından daha fazla olduğu iddiasında bulunup bulunmadığını sormak, böyle bir iddiada bulunuyor ise davacıya işvereni ve SGK Başkanlığını hasım göstererek "sürekli iş göremezlik oranının tespiti" davası açmak için önel vermek bu davayı bekletici mesele yaparak çıkacak sonuca göre bir karar vermektir.

Davacı %13.1 oranı esas alınarak karar verilmesini talep ediyor ise fark oran nedeniyle ilerde dava açma hakkı saklı kalmak üzere Kurum tarafından belirlenen % 13,1 sürekli iş göremezlik oranına göre hesaplanan maddi zararı bulunarak Kurum tarafından % 13,1 maluliyet oranı üzerinden bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri düşülerek sonuca gitmektir.

Öte yandan dava iş kazasından kaynaklanmakta ve davalının kusuru iş akdine aykırı davranıştan doğmaktadır. Hizmet akdi ile çalışırken çalıştıranın gerekli önlemleri almaması nedeniyle meydana gelen zararlara akde aykırılığa ilişkin hükümlerin uygulanacağı, hal böyle olunca da meydana gelen zararlara işveren yönünden Borçlar Kanununun 125. maddesinin uygulanması gerekir. Borçlar Kanununun 125. maddesi uyarınca iş kazasından doğan maddi ve manevi zararların tazmini istemine ilişkin davalar da zaman aşımı 10 yıldır.

Ancak davalılardan ... diğer davalı Şeker Fabrikaları AŞ.'nin ambar şefi olup davacı ile davalı ... arasında hizmet akdi ilişkisi bulunmadığından BK. 125. maddesindeki 10 yıllık zamanaşımı süresinin davalı ... hakkında uygulanması mümkün değildir. Davalı ... yönünden davanın yasal dayanağı BK.'nun 41. maddesi olduğundan haksız fiillerin tabi olduğu bir ve on yıllık zamanaşımı, eylem aynı zamanda TCK.'nu kapsamında suç teşkil ettiğinden uzamış 5 yıllık ceza zamanaşımı süresine tabi olacaktır.

Somut olayda iş kazası 13.08.1998 tarihinde vukubulmuş, dava on yıllık ve 5 yıllık uzamış ceza zamanaşımı süresi dolmadan 03.01.2001 tarihinde açılmıştır. Ancak davacı istediği maddi tazminat miktarını 22.06.2009 tarihli ıslah dilekçesi ile 8.522,40 TL artırmış davalılardan ... süresi içinde zamanaşımı def'inde bulunmuştur. Bu durumda kaza tarihi olan 13.08.1998 tarihi ile ıslah tarihi olan 22.09.2009 tarihleri arasında 5 yıllık uzamış ceza zamanaşımı süresinin dolduğu açıktır. Bu nedenle davalı ...'ü ıslahla artırılan maddi tazminat miktarına yönelik zamanaşımı def'inin bu çerçevede değerlendirilip tartışılmamış olması da hatalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara aykırı şekilde kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.