Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/13938 K.2010/9932

Davacı, murisinin davalı işverenler nezdinde 2.11.1990- 2.11.1991 tarihleri arası çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, dava dilekçesinde murisi olan eşinin 02.11.1990-02.11.1991 tarihleri arasında ...’e ait nakliye işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tesbitini istemiş,05.11.2008 tarihli dilekçesinde ise murisin dava konusu çalışmalarının ...’a ait inşaat işyeri ile ilgili olduğunu,davalı ...’a ait bina inşaatı işyerinde 02.11.1990-02.11.1991 tarihleri arasında aralıksız çalıştığının tesbitini istemiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davalı ... yönünden davanın reddine,davalı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile,davacı murisinin davalı ...’a ait işyerinde 24.07.1990-02.11.1990 tarihleri arasında bildirilen 37 günlük çalışmaya ilaveten 61 gün süre ile hizmet akdine tabi çalıştığının tesbitine,fazla istemin reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden,davacı murisinin 24.07.1990 tarihinde davalı işyerinde işe girdiğine dair işe bildirgesinin 31.07.1990 tarihinde kuruma verildiği, 24.07.1990-02.11.1990 tarihleri arasında davalı işyerinden 37 gün çalışmasının bildirildiği,davalı 28944 işyeri sicil numaralı işyerinin 23.07.1990-30.06.1994 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Öte yandan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 74. maddesi gereğince hakim talepten fazlasına veya başka bir şeye hüküm veremez.

Somut olayda bordo tanıklarının beyanlarına göre davacı murisinin talep edilen 02.11.1990-02.11.1991 tarihleri arasındaki dönemde davalı işyerinde çalışması da bulunmadığından istemin tümüyle reddi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesi ayrıca davacının dava dilekçesindeki ve 05.11.2008 tarihli beyan dilekçesindeki açıklamalarından murisi Neşet Şahin’in davalı ...’a ait inşaat işyerinde 02.11.1990-02.11.1991 tarihleri arasında geçen ve kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tesbitini istediği anlaşıldığı halde HUMK.’nun 74.maddesine aykırı olarak talep aşılmak suretiyle 24.07.1990-02.11.1990 tarihleri arasındaki bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmeside kabul şekli bakımından usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.