Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/16706 K.2010/2254

Davacı murisinin askerlik borçlanmasıyla birlikte primi ödenmiş olduğundan ölüm aylığı bağlanmasına ve aksine kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, murisi eşinin askerlik borçlanmasıyla birlikte 900 günden fazla primi ödenmiş süresi olduğundan ölüm aylığı bağlanmasını ve aksi yöndeki Kurum işlemlerinin iptalini istemiştir.

Mahkemece, istemin reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının murisi eşin 23.3.2009 tarihinde öldüğü, sigortalının ilk işe giriş tarihinin 4.5.1970 tarihi olup, toplam 428 gün 506 sayılı Yasaya tabi sigortalı çalışmasının bulunduğu, davacının 7.4.2009 tarihinde kuruma başvurarak eşinin 25.5.1962-25.5.1964 tarihleri arasında geçen askerliğin 500 günlük kısmını borçlanmak istediği, kurumca 21.4.2009 tarihinde sigortalının 900 gün (üzeri çizilip 1800 yazılmış) çalışmasının olması halinde ölüm aylığı bağlanabileceğinin belirtildiği, 21.5.2009 tarihli tahsis başvurusunun ise kurumca sigortalının her türlü borçlanma süresi hariç 900 gün sigortalı çalışması olmadığından reddedildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, somut olayda davacının murisinin sigortalılık süresinin davacıya ölüm aylığı bağlanmasına yetip yetmediği noktasında toplanmaktadır.

Buna göre davanın yasal dayanağı açıkça 26.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5561 sayılı Yasadır. Anılan Yasanın 1. maddesi ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 66 ncı maddesinin (c) bendi "c) 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinde en az 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş durumda," şeklinde değiştirilmiştir.

Öte yandan 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın 32. maddesine göre de “ Ölüm sigortasından sağlanan haklar şunlardır:a) Ölüm aylığı bağlanması.b) Ölüm toptan ödemesi yapılması.c) Aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.d) Cenaze ödeneği verilmesi.(Değişik fıkra:17.04.2008-5754 S.K./20.mad) Ölüm aylığı;

a) En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş, b) 47 nci maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış, c) Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı,

sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş, durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması veya ödenmesi şarttır.”

Somut olayda davacının murisi sigortalının 428 gün 506 sayılı Yasaya tabi süresi ile 500 gün borçlanılacak askerlik süresi toplamı 928 gün toplam primi ödenecek sigortalılık süresi ve 5 yıldan fazla sigortalılık süresi bulunmakla askerlik borçlanması yapıp borçlanma miktarını ödediği taktirde aylığa hak kazanabilecektir.

Gerçekten 5510 sayılı Yasanın değişik 32. maddesine göre “her türlü borçlanma süresi hariç” tutulan süre sigortalılık başlangıç tarihinin geriye götürülemeyeceğine ilişkindir. Yoksa prim ödeme gün sayısıyla ilgili değildir. Davacının murisinin askerlik süresini borçlanması kabul edildiğinde 900 günden fazla primi ödenmiş sigortalılık süresine ulaşılacaktır.

Yapılacak iş; davacıya murisinin 500 günlük askerlik süresini borçlanmasını sağlayıp karşılığını ödediği taktirde ödeme tarihini takip eden aybaşı itibariyle ölüm aylığı bağlanmasına karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.