Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/1830 K.2009/8489

Davacı,1.10.1989-5.12.2000 tarihleri arası isteğe bağlı sigortalısı olduğunun tespiti ile aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre, davalı Kurumun temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacının temyizine gelince;

Davacı, 01.10.1989-05.12.2000 tarihleri arasında isteğe bağlı ... sigortalısı olduğunun tesbitini istemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacının, 01.10.1989-01.12.1990 tarihleri arasında isteğe bağlı sigortalı (mülga 1479 S.Y'nın 79. maddesi bağlamında) olduğunun tesbiti ile, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, tesbite konu 01.12.1990-31.01.1999 tarihleri arasındaki dönemle ilgili talebin hukuki yarar yokluğu; 31.01.1999-05.12.2000 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebin ise yersiz olması sebebiyle reddine karar verilmiştir.

Her uyuşmazlığın, dayandığı işlem veya olayların meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasal kurallara göre çözümlenmesi gerekeceği ilkesinden hareketle, her dönem için geçerli olan yasal koşulların ayrı ayrı ele alınarak ...’luluk statüsünün ortaya konması gerekir.

Dava konusu dönemde yürürlükte olan 1479 sayılı Yasa’nın 79. maddesinin 5. fıkrasının ilk şekline göre, isteğe bağlı sigortalılık, sigortalının tescil talebinin Kuruma intikal ettiği tarih itibariyle başlar, terk talebinin Kuruma intikal ettiği tarihte veya diğer sosyal güvenlik yasalarına tabi olarak çalışmaya başlama ile sona erer.

Ancak, ayı içinde primi yatırılmış süreler, sigortalılık süresine dahil edilir ve primi ödenmeyen süreler kendileri veya hak sahipleri tarafından prim ve her türlü borçlar ödenmek şartıyla, sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.

04.10.2000 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 619 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 2. maddesi gereğince, bu Kanun Hükmünde Kararname’nin yayımlandığı tarihte 1479 ve 2926 sayılı Yasalara tabi isteğe bağlı sigortalı olanların bu sigortalılıkları, bu Kanun Hükmünde Kararname’nin yayım tarihini takip eden altı ay içinde ödemeleri şartıyla devam ettirilir. Bu şartı yerine getirmeyenlerin sigortalılıkları ise, son prim ödeme tarihi itibarıyla sona erdirilir.

Ayrıca, bu Kanun Hükmünde Kararname’nin yürürlük tarihinden önce herhangi bir nedenle sağlık sigortası kapsamında prim ödemeyen isteğe bağlı sigortalılar sağlık sigortası kapsamına alınmaz. Bu durumda olanlara Kurumca aylık bağlanması halinde de aynı hüküm uygulanır. 619 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, Anayasa Mahkemesi’nin 26.10.2000 ve 2000/61-34 sayılı kararı ile iptal edilmiş, iptal kararı 08.08.2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

03.07.2001 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 4692 sayılı Yasa’nın geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasında, 02.09.1971 tarihli, 1479 sayılı ve 17.10.1983 tarihli, 2926 sayılı Yasalara göre 04.10.2000 tarihinden önce isteğe bağlı sigortalı olanların bu sigortalılıklarının, 30.06.2001 tarihine kadar birikmiş tüm prim borçlarını, bu tarihten itibaren altı aylık süreye ilişkin prim borçlarıyla birlikte 31.12.2001 tarihine kadar ödemeleri şartıyla devam ettirileceği hüküm altına alınmıştır.

02.08.2003 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa’nın 33. maddesi ile 1479 sayılı Yasa’nın 79. maddesi değiştirilmiştir. Bu değişikliğe göre, bu Yasa’nın 24. maddesinin (I) numaralı bendi kapsamına girmeyenlerden, aynı maddenin (II) numaralı bendinin (a) ve (c) alt bentlerinde sayılanlar dışında kalanlar, ev kadınları ve Türkiye'de ikamet eden yabancı uyruklular talepleri halinde isteğe bağlı sigortalı olabilirler.

İsteğe bağlı sigortalı olanların basamak seçme ve yükseltmelerinde bu Yasa hükümleri uygulanır.

İsteğe bağlı sigortalılık, sigortalılık tescil talebinin Kuruma intikal ettiği tarih itibariyle başlar ve terk talebinin Kuruma intikal ettiği tarihte veya diğer sosyal güvenlik yasalarına tabi olarak çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce veya sigortalının toplam borcunun üç aylık prim ve ceza tutarından fazla olması halinde sigortalının daha önce ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle sona erer.

2926 sayılı Yasa kapsamına girmeden önce bu Yasa kapsamında isteğe bağlı sigortalı olanların, isteğe bağlı sigortalılıkları devam eder. İsteğe bağlı sigortanın hangi esaslara göre yapılacağı bir yönetmelikle düzenlenir.

Somut olayda, davacı, Kuruma verdiği 31.03.1989 tarihli giriş bildirgesine istinaden aynı tarih itibariyle isteğe bağlı ... sigortalısı olarak tescil edilmiş, daha sonra davacının, 16.05.2002 tarihinde Kuruma verdiği giriş bildirgesine istinaden Tosya Vergi Dairesi nezdinde 15.08.1988-31.08.1988 tarihleri arasında, 19.09.1989-30.09.1989 tarihleri arasında ve 05.12.2000-devam şeklinde vergi mükellefiyet kaydı bulunduğundan vergi kaydına göre davacı, Kurum tarafından 15.08.1988-31.08.1988 tarihleri arasında zorunlu ... sigortalısı,

31.03.1989-19.09.1989 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'nın 79 .maddesi kapsamında isteğe bağlı ... sigortalısı, yine vergi kaydı esas alınarak 19.09.1989-30.09.1989 tarihleri arasında zorunlu ... sigortalısı kabul edilerek, bu zorunlu sigortalılığı nedeniyle isteğe bağlı sigortalılığı sona erdirilmiş ve tekrar 05.12.2000 tarihinden itibaren zorunlu ... sigortalısı kabul edilmiştir.

Davacı, 17.04.1989, 16.05.1989, 05.10.1989, 11.12.1989, 11.01.1990, 31.12.1990, 13.04.1992, 14.08.1992, 14.09.1992, 09.08.1994, 16.12.1994, 27.06.1997, 30.07.1997, 04.12.2000 tarihlerinde ve 29.01.2001 tarihinden itibaren isteğe bağlı prim ödemiş ise de, Kurum tarafından davacının 01.10.1989 tarihinden itibaren prim ödediği aylar ve borçsuz bulunduğu aylar dikkate alınarak değerlendirme yapılmış ve davacı 31.10.1989-31.10.1989, 01.12.1989-31.01.1990, 01.12.1990 -31.05.1991, 01.04.1992-31.03.1993, 01.08.1994- 31.10.1994, 01.12.1994- 31.03.1995, 01.06.1997-31.08.1997 tarihleri arasında isteğe bağlı ... sigortalısı kabul edilmiştir.

Bu durumda, mahkemenin gerekçesinde belirttiği şekilde Kurum, 01.12.1990-31.01.1999 tarihleri arasının tümünde davacıyı isteğe bağlı sigortalı saymamıştır. Bu nedenle, mahkemenin 01.12.1990-31.01.1999 tarihleri arasındaki dönemle ilgili talebin hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine ilişkin olarak verdiği karar yerinde değildir. Öte yandan, davacı, dava konusu tüm döneme ilişkin isteğe bağlı prim borçlarını da ödemiştir.

Hal böyle olunca, dava konusu dönemde yürürlükte olan 1479 sayılı Yasa’nın 79. maddesinin 5. fıkrasının ilk şeklinde belirtildiği gibi, primi ödenmeyen süreler kendileri veya hak sahipleri tarafından prim ve her türlü borçlar ödenmek şartıyla, sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi gerekir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın davanın tümünün kabulü yerine yazılı şekilde kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.