Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/6704 K.2009/9916

Davacı, 1.1.1995-1.9.1995 ve 1.1.1996-1.8.2002 tarihleri arası tarım ... sigortalısı olduğunun tespiti ile 5510 sayılı Yasa'dan yararlandırılmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, davacının 01.01.1995-01.09.1995 ve 01.01.1996-01.08.2002 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun ve 5510 sayılı Yasa'nın geçici 24.maddesi gereğince prim borçlarının yeniden yapılandırılmasından yararlanması gerektiğinin tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece istemin reddine karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Öte yandan, 5763 sayılı Yasa’nın 27.maddesi ile 5510 sayılı Yasa’ya eklenen geçici 24.madde gereğince , 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre sigortalı olanların 31/3/2008 tarihine kadar olan prim ve sosyal güvenlik destek prim borçları, bu maddenin yürürlüğe girdiği 26.05.2008 tarihini takip eden iki ay içinde, yani 26.07.2008 tarihine kadar yazılı olarak başvurulması kaydıyla,

bu maddede belirtilen şartlarla yeniden yapılandırılabileceği düzenlenmiş ve 5797 sayılı Yasa’nın 4.maddesi ile 5510 sayılı Yasa’ya eklenen geçici 25.maddesi gereğince 5510 sayılı Kanunun geçici 24 üncü maddesi kapsamına giren borçları anılan madde hükümlerine göre yapılandırılmamış olan işveren ve sigortalıların, bu maddenin yürürlüğe girdiği 19.08.2008 tarihinden itibaren yirmi gün içinde yani 08.09.2008 tarihine kadar yazılı olarak Kuruma başvurmaları kaydıyla,

söz konusu madde kapsamına giren borçları bu maddede belirtilen şartlarla yeniden yapılandırılabileceği belirtilerek yeniden yapılandırmadan yararlanma süresi 08.09.2008 tarihine kadar uzatılmıştır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 29.02.2000 tarihinden itibaren Ziraat Odasına üye olduğu,Tarım Kredi Kooperatifine ve ... Ekicileri Kooperatifine ortaklığının bulunmadığı, sattığı ürün bedellerinden ilk prim kesintisinin 15.08.1994 tarihinde yapıldığı, sonraki yıllarda; 16.08.1995,26.07.2002 ve 15.07.2005 tarihlerinde ürün bedellerinden prim kesintisinin yapıldığı başkaca kesintinin yapılmadığı,Kurum tarafından 01.09.1994 tarihinde tescil edildiği ve 01.09.1994-31.12.1994,01.09.1995-31.12.1995 tarihleri arasında ve 01.08.2002 tarihinden itibaren tarım ... sigortalısı olarak kabul edildiği görülmektedir.

Mahkemece kesintinin bulunmadığı, 01.01.1996-01.08.2002 tarihleri arasındaki dönem yönünden verilen red kararı yerinde ise de 1994 ve 1995 yıllarında davacının prim kesintisi bulunduğu halde 01.01.1995-01.09.1995 tarihleri arasındaki dönem yönünden tesbit talebinin reddine ve davacı l4.8.2008 tarihli dava dilekçesi ile süresi içinde 5510 sayılı Yasa geçici madde 24 gereğince prim borçlarının yeniden yapılandırılmasını talep ettiği halde bu yöndeki talebinin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; davacının 01.01.1995-01.09.1995 tarihleri arasındaki dönem yönünden tarım ... sigortalı olduğunu kabul etmek ve 5510 sayılı Yasa geçici 25.maddesi gereğince prim borçlarının yeniden yapılandırılmasından yararlanması gerektiğinin tesbitine karar vermektir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.