Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/9925 K.2009/12463

Davacı, 30.04.1990-01.12.2000 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitiyle 5510 sayılı Yasa'dan yararlandırılmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun tüm,davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava davacının, 30.04.1990-01.12.2000 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım ... sigortalısı olduğunun ve 5510 sayılı Yasa uyarınca prim borçlarının yapılandırılmasından faydalanması gerektiğinin tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacının 01.05.1999-01.12.2000 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitine,5510 sayılı Yasa uyarınca prim borçlarının yapılandırılmasına, karar verilmiştir.

Davanın, yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Gerçekten Tarım ... sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı yasanın 36 ve 10.maddesindeki şartların da gerçekleşmesi halinde 506 sayılı yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım ... sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve SSK’lı çalışmanın sona ermesinden sonra,

2926 sayılı yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, talepte bulunulması, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 01.04.1990 tarihinde davalı Kurumca 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım ... sigortalısı olarak tescil edildiği,09.09.1990 tarihinde 506 sayılı Yasaya tabi SSK’lı çalışması nedeniyle terkin edildiği,01.05.1990-09.09.1990 tarihleri arasında 111 gün, 1990 yılı 3. dönemde 60 gün kısa süreli 506 sayılı Yasaya tabi SSK’lı çalışmasının bulunduğu,06.08.1998 tarihinden beri Milas Ziraat Odasına kayıtlı olduğu,Tarım Kredi Kooperatifine ve diğer Tarım Kooperatiflerine üye olmadığı, ilgili Belediye Başkanlığınca gönderilen beyannameye göre 1978-1983 tarihleri arası iktisap tarihli 37 dönüm tarım arazisinin bulunduğu,ihtilaflı dönemde davacının tarımsal faaliyetinin zabıta araştırması,muhtar ve yeminli tanık beyanları ile doğrulandığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacının 01.05.1999-01.12.2000 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitine ilişkin verilen hüküm yerinde ise de, 2926 sayılı Yasanın 10. maddesi kapsamında tarımsal faaliyetin kanıtlandığı 01.05.1990-01.05.1999 tarihleri arasında kısa süreli 506 sayılı Yasa kapsamında SSK’lı çalıştığı süreler dışlanmak suretiyle 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım ... sigortalılığının tesbitine karar verilmesi gerekirken bu döneme ilişkin talebin reddedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K.’nun 438/7. maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.