Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/379 K.2011/2028

Davacı, Kurum tarafından gönderilen ödeme emirlerinin iptaliyle, takipler nedeniyle Kuruma borcu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davacının ve davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, ...Mermer San.ve Tic.AŞ ile ...Maden San.ve Tic. AŞ'nin prim ve diğer borçlarının tahsili amacıyla, bu şirketlerde yönetim kurulu üyeliği yapan davacıya yönelik takiplerin iptali ve borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Yasa'nın 80/12. maddesinde, sigorta primlerini haklı bir neden olmaksızın yasal süresi içinde ödemeyen özel hukuk tüzel kişilerin üst düzey yönetici ve yetkililerinin Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları öngörülmüştür.

Yerleşmiş Yargıtay uygulamaları ile öğretide kabul edildiği üzere "üst düzey yönetici" kavramından anlaşılan şirketin mali ve idari konularında tek başına emir ve tasarruf yetkisine sahip özel şekilde kendisine yetki verilen kişidir. Türk Ticaret Kanunu'nun 317. maddesine göre Anonim şirketlerde şirketi yönetmek ve temsil etmek yönetim kuruluna aittir.

Anonim şirkette primlerin ödenmesinde müteselsilen sorumlu üst yönetici ve yetkiliden söz edebilmek için primlerin tahakkuk ve ödenmesinde yetkili üst düzey yönetici olması, yönetim kurulu başkanı, başkan yardımcısı gibi ünvan taşıması veya temsil ve ilzam yetkisine sahip yönetim kurulu üyesi olması gerekir.

Öte yandan süresinde ödenmeyen prim ve diğer kurum alacaklarının bizzat Kurumca cebren takip ve tahsil edilebileceği 506 sayılı Yasa'nın açık hükmü gereğidir. Cebren tahsil ve takip esasları 6183 sayılı Yasa'da gösterilmiştir. 6183 sayılı Yasa'nın mükerrer 35. maddesinde tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin malvarlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ve tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarının, kanuni temsilcilerinin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerince tahsil edileceği bildirilmişse de 506 sayılı Yasa 6183 sayılı Yasa'ya nazaran özel bir yasa olup uygulanma önceliğine sahiptir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, ödeme emirlerinin davacıya 28.07.2006 ve 16.02.2007 tarihlerinde tebliğ edildiği, davanın 04.08.2006 ve 21.02.2007 tarihlerinde süresinde açıldığı, Yatağan ilçesi Kozağaç köyünde bulunan 47792.48 sicil nolu işyerinin 09.12.1996-31.05.1999 tarihleri arasında ve 23.07.2002 ve sonrasında ...Mermer San.ve Tic.AŞ, 01.06.1999-22.07.2002 tarihleri arasında ...Maden San.ve Tic.

AŞ tarafından işletildiği, Kavaklıdere ilçesi Salkım köyünde bulunan 58042.48 sicil nolu işyerinin 09.12.1996-31.05.1999 tarihleri arasında ...Mermer San.ve Tic.AŞ, 01.06.1999-07.06.2001 tarihleri arasında ...Maden San.ve Tic. AŞ tarafından işletildiği, davacının 09.06.2000 tarihinden itibaren 3 yıl süreyle ...Maden San.ve Tic.

AŞ'nin yönetim kurulu üyeliğine seçildiği ancak şirketi temsil ve ilzam yetkisinin bulunmadığı, 31.07.2001-12.04.2005 tarihleri arasında ...Mermer San.ve Tic.AŞ'nin münferiden temsile yetkili yönetim kurulu üyesi olduğu anlaşılmaktadır.

Davacının ...Maden San.ve Tic. AŞ'de yönetim kurulu üyesi olduğu dönemde şirketi temsil ve ilzama yetkisi bulunmamaktadır. Davacı "üst düzey yönetici" kabul edilemeyeceğinden şirketin prim borçlarından sorumluluğu bulunmamaktadır. Mahkemenin 47792.48 ve 58042.48 sicil nolu işyerlerinin ...Maden San.ve Tic. AŞ tarafından işletildiği 01.06.1999-22.07.2002 ve 01.06.1999-07.06.2001 tarihleri arasındaki döneme ilişkin prim borçlarından davacının sorumlu olmadığına karar vermesi doğrudur.

Davacı ...Mermer San.ve Tic.AŞ'de üst düzey yönetici olmadığı, şirketleri temsil ve ilzama yetkisi bulunmadığı hukuksal nedenlerine dayalı olarak takiplerin iptalini ve Kuruma borcu bulunmadığının tespitini talep etmekte ise de 31.07.2001-12.04.2005 tarihleri arasında şirketin münferiden temsile yetkili yönetim kurulu üyesi ve ortağı olması nedeniyle görev süresine ilişkin prim borçlarından 506 sayılı Yasa'nın 80/12. maddesine göre şirket ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

O halde, yapılması gereken iş ...Mermer San.ve Tic.AŞ'de üst düzey yönetici olan davacının hukuksal sorumluluğunun kapsam ve süresini belirlemektir.

506 sayılı Yasa'nın 80/1.maddesine göre prim borçlarının en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödenmesi gerekir. Davacının 31.07.2001-12.04.2005 tarihleri arasındaki yönetim kurulu üyeliği nedeniyle sorumlu olduğu prim borçları 2001/6-2005/2 dönemine ilişkindir. Mahkemece davacının bu dönem dışında kalan prim borçlarından sorumlu olmadığı kabul edilerek hüküm kurulmuş ise de davacının 2005/17407 sayılı ödeme emrine konu 2005/3-4.aylara ve 2005/17408 sayılı ödeme emrine konu 2005/3-4.aylara ait prim borcundan da sorumluluğu bulunmadığı halde bu aylara ait prim borcuna yönelik istemin reddine karar verilmesi doğru değildir.

3-Davacı, prim borçları yanında ödeme emirleri ile kendisine tebliğ edilen eğitime katkı payı, özel işlem vergisi ve damga vergisi borçlarından da sorumlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

506 sayılı Yasa'nın 80/12 maddesindeki düzenleme tüzel kişiliğin üst düzey yöneticilerinin sorumluluğunu sigorta primleri ile sınırlandırmıştır. Bu nedenle, prim dışındaki kurum alacaklarının (Eğitime Katkı Payı, Özel İletişim Vergisi, İdari Para Cezası vs.) tahsili için 506 sayılı Yasa'nın 80/12 maddesine dayanılarak tüzel kişiliğin üst düzey yöneticileri hakkında takip yapılamaz.

Sigorta primleri dışındaki kurum alacakları nedeniyle şartları varsa 6183 sayılı Yasa'nın mükerrer 35. maddesi gereğince tüzel kişiliğin üst düzey yöneticilerinin sorumluluğuna gidilebilir. Mahkemece 6183 sayılı Yasanın mükerrer 35. maddesindeki uygulanma koşullarının davacı bakımında oluşup oluşmadığına yönelik yeterli bir araştırmanın yapıldığı söylenemez.

Yapılacak iş, ...Mermer San.ve Tic.AŞ'nin defter, belge ve kayıtları ile davacıdan istenilen Kurum alacakları ile ilgili tüm takip ve varsa dava dosyalarını getirterek 6183 sayılı Yasanın mükerrer 35. maddesi gereğince ödeme emirlerine konu prim dışındaki Kurum alacaklarının şirketin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilip edilmediğini veya tahsil edilip edilemeyeceğini araştırmak, bu konuda mali müşavir bilirkişiden rapor alarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

4-Kabule göre de; 6183 sayılı Kanunun 58. maddesi hükmü gereğince itirazında tamamen veya kısmen haksız çıkan borçludan hakkındaki itirazın reddolunduğu miktardaki kamu alacağının %10 zamla tahsil edilmesi gerekirken, mahkemece reddine karar verilen Kurum alacağının %10 zamlı olarak tahsiline karar verilmemesi de isabetsizdir.

Mahkemece bu maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının ve davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.