Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/6921 K.2012/2209

Davacı, 01/07/1980-17/04/2006 tarihleri arasında sigortalı olduğunun tespitiyle, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 01/07/1980-17/04/2006 tarihleri arasında Esnaf ... sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile, davacının 01/07/1980-31/02/1982 ve 13/07/2001-31/07/2001 tarihleri arasında sigortalı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 26/08/1980 tarihli bildirgeye göre 01/07/1980 tarihli oda kaydı nedeniyle aynı tarih itibariyle tescil edildiği, 01/01/1980-31/12/1982 ve 13/07/2001-31/07/2001 arası vergi kaydı, 01/07/1980-17/04/2006 arası esnaf ve sanatkarlar odası kaydının bulunduğu, başka kaydının bulunmadığı, davacının oda kaydı ile ilgili Kurumca düzenlenen 23/06/2006 tarihli tutanakta davacı ile ilgili üyelik kaydına ve karar rastlanmadığının tespit edildiği, bu nedenle oda kaydına istinaden davacıya hizmet verilemeyeceğinin bildirildiği, davacının hiç prim ödemesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

01/04/1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 sayılı Yasanın 24. Maddesi ilk şekliyle, sigortalılığın oluşumu için, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir.

04/05/1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa, ...'lu olabilme yönünden, söz konusu 24. Maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece Yasa'nın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür.

Buna karşın, 20/04/1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir.

Nihayet, 22/03/1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı Yasa, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkar sicil veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir.

Somut olayda, davacının tescil talebinde bulunduğu tarihte yürürlükte bulunan yasal düzenleme uyarınca Kurum tarafından oda kaydına değer verilerek davacı 01/07/1980 tarihi itibariyle tescil edildiğine ve tanık beyanlarına göre davacının 1994 yılında ... iline taşındığı iddia edildiğine göre davacının tescil edildiği tarihten itibaren 1994 yılına kadar gerçekten kendi nam ve hesabına fiil çalışması olup olmadığının usulünce araştırılarak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; davacının tescil edildiği01/07/1980 tarihinden itibaren 1994 yılına kadar gerçekten kendi nam ve hesabına fiili çalışması olup olmadığını tespit etmek için en son faaliyet gösterdiği işyeri adresinde emniyet aracılığı ile zabıta araştırması yaptırmak, ilgili Belediye Başkanlığı kayıtlarından davacının işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunup bulunmadığını sormak, davacının işyerine komşu olan kayıtlı işyeri sahipleri ile komşu işyeri çalışanlarının beyanlarına başvurmak,

davacının bu dönemde kendi nam ve hesabına fiili çalışmasının bulunduğunun anlaşılması durumunda 01/07/1980-31/12/1994 tarihleri arasında ve vergide kayıtlı olduğu 13/07/2001-31/07/2001 tarihleri arasında Esnaf ... sigortalısı olduğunun tespitine karar vermek, aksi taktirde sadece tescil edildiği 01/07/1980 tarihinden itibaren vergide kayıtlı olduğu 31/12/1982 ve 13/07/2001-31/07/2001 tarihleri arasında Esnaf ... sigortalısı olduğunun tespitine karar vermektir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.