Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/8706 K.2011/10883

Davacı, 01.03.1973'de başlayan oda kaydının geçerliliğinin tesbitiyle aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, 22.03.1985'den itibaren sigortalılığının geçerli olduğunun tesbitiyle, yaşlılık aylığına hak kazandığına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delilerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2-Dava, davacının ... Kaydının geçersiz olduğu gerekçesi ile 1479 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalılığının iptali ile yaşlılık aylığı isteminin reddine ilişkin Kurum işleminin iptali ve 22.3.1985 tarihinden itibaren sigortalılığının geçerli olduğunun, yaşlılık aylığına hak kazandığının ve prim borçlarının 5510 sayılı Yasanın Geçici 24. maddesine göre hesaplanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Dava, SGK Başkanlığı ile birlikte ilgili odaya yöneltilmiştir.

Mahkemece,davacının oda kaydının geçerli olduğunun, davacının yaşlılık aylığına hak kazandığının tesbiti, 5510 sayılı Yasanın 24. maddesinden yararlanma hakkının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan, 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu ... sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş,

20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01.03.1973-14.12.1990 tarihleri arasındaki oda kaydına dayanılarak 9.8.1996 tarihli giriş bildirgesi ile 22.3.1985 tarihinden geçerli olmak üzere 1479 sayılı Yasa kapsamında zorunlu ... sigortalı olarak tescilinin yapıldığı, vergi kaydının 19.6.1991-29.12.1993 ve 2.5.1996-31.3.1998 tarihleri arasında, Esnaf Sicil kaydının 2.8.1996-12.8.2005 tarihleri arasında, ...

Berberler ve Kuaförler Esnaf ve Sanatkarlar Kaydının 1.3.1973-14.12.1990 ve 30.7.1996-8.8.2005 tarihleri arasında Şoförler Odası kaydının 9.7.1991-1.7.2008 tarihleri arasında devam ettiği, 18.9.2008 tarihli SGK durum tespit tutanağında.

1.3.1973 tarihine ilişkin oda kayıt yönetim kurulu kararının olmadığı, defterin sıra takip etmediği, üye aidat ve hazirun cetvellerinin bulunmadığından bu kaydın geçersiz olduğunun tespit edildiği, 30.7.1996 tarihli kaydına ilişkin yönetim kurulu kararı olduğu ve 8.8.2005 tarihinde kaydının silindiğinin tespiti üzerine, 18.9.2008 tarihinde Kurum tarafından davacının 19.06.1991-29.12.1993, 02.05.1996 ve devamı şeklinde sigortalı kabul edildiği, davacının ilk kez 16.7.2008 tarihinde 5510 sayılı Yasadan yararlanarak ve yine 29.7.2008 tarihinde banka kredisiyle toplu ödemede bulunduğu,

30.7.2008 tarihli tahsis talebinin Kurumca süresi yetmediğinden reddedildiği ve toplu ödemesinin 13.10.2008 tarihinde iade edildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık davacının ... Berberler ve Kuaförler Esnaf ve Sanatkarlar Odasındaki 1.3.1973-14.12.1990 tarihleri arasındaki kaydının geçerli olup olmadığı ve buna bağlı olarak 22.3.1985-14.12.1990 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında Zorunlu ... sigortalısı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davacının 01.03.1973 tarihli oda kaydının 04.08.1978 tarihinde notere tastik ettirilen deftere yapılması nedeniyle 01.03.1973-03.08.1978 tarihleri arasındaki dönem yönünden oda kaydı geçersiz ise de davacı 04.08.1978 tarihinde kaydedilmiş sayılacağından 04.08.1978-14.12.1990 tarihleri arasındaki dönem yönünden kayıt geçerli olduğundan davacının 22.03.1985-14.12.1990 tarihleri arasında sigortalı olduğunun kabulü gerekir.Kaldı ki oda kaydı davalı oda tarafından iptal edilmemiş bu konuda bir uyuşmazlıkta çıkarılmamıştır.Mahkemenin bu yöndeki kabul gerekçesi hatalı ise de davacının 22.3.1985-14.12.1990 tarihleri arasında sigortalı olduğuna ilişkin karar sonucu bakımından doğrudur.

... Berberler ve Kuaförler Esnaf ve Sanatkarlar Odasına yönelik davaya gelince Anayasanın 135. maddesine göre, meslek kuruluşları kamu kurumu niteliğindedir. Aynı düzenleme, 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Yasası’nın 1. maddesinde de yer almıştır. Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 24.4.1980 gün ve 1980/7-7 sayılı kararında, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yönetsel yapı içinde bulunan ve kamu hizmeti gören idari birimler olduğu, odalara kayıt işlemlerinin ise idari işlem niteliği taşıdığı belirtilmektedir. Somut olayda davacının Oda kaydı ile ilgili yapılan idari işlemin geçerli olup olmadığı ile ilgili talep ve işlemin idari nitelik taşıdığı kabul edilmek gerekir. Bu duruma göre, bu tür bir uyuşmazlık idari yargı yerinde görülmelidir.

Diğer yandan, 05.12.1977 tarih, 4/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararın da belirtildiği gibi mahkemelerin görevi kamu düzeni ile ilgili olup kıyas veya yorum yolu ile genişletilmesi veya değiştirilmesi mümkün değildir. İş Mahkemeleri özel kanunla kurulmuş görevleri istisnai nitelik taşıdığından 5521 sayılı Yasa’da sınırlı olarak sayılmış dava ve uyuşmazlıklar ile diğer yasaların iş mahkemelerini görevlendirdiği dava ve işler dışındaki dava ve işlere ve iş mahkemelerinde bakılamaz.

Yapılacak iş; davalı odaya yönelik dava dilekçesinin davaya bakmaya adli değil idari yargı yeri görevli olduğundan yargı yolu bakımından reddine karar vermektir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin davalı odaya yönelik dava hakkında yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, kamu düzenini ilişkin bu husus resen nazara alınmalı temyiz edenin sıfatına bakılmaksızın hüküm bozulmalıdır.