Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/975 K.2011/2906

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 1.1.1995- 15.7.2003 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işverene ait işyerinde 1.1.1995 tarihi ile 15.7.2003 tarihleri arasında inşaat usta başısı olarak geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece, istemin kısmen kabulüyle davacının davalı işverene ait işyerinde 20.12.1998-30.04.2002 tarihleri arasında çalıştığının tesbitine, karar verilmiş ise de; varılan bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının davalı işveren şirkete ait (1137414) sicil nolu iş yerinde 20.12.1998 tarihinde, (11132836) sicil nolu iş yerinde 1.1.1999 tarihinde, (..) sicil nolu iş yerinde 1.4.2001 tarihinde işe başladığına dair işe giriş bildirgelerinin verildiği, (11132836) sicil nolu iş yerinden 1.1.1999-28.2.1999 tarihleri arasında 20 gün, (...) sicil nolu iş yerinden 1.1.1999-30.3.1999 tarihleri arasında 30 gün, (11031170) sicil nolu iş yerinden 1.4.2001-30.4.2002 tarihleri arasında 150 gün bildirimde bulunulduğu,

(11132836) sicil nolu işyerinin 10.10.1998 tarihinde Yasa kapsamına alındığı,(1137414) sicil nolu iş yerinin 20.12.1998-31.1.2002 tarihleri arasında ve (11135099) sicil nolu iş yerinin 1.11.1998-30.3.1999 tarihleri arasında kapsamda bulunduğu,

(...) sicil nolu işyerinden 1999/1. dönem, (11135099) sicil nolu iş yerinden 1998/3. ve 1999/1. dönem (20 gün davacının sigorta sicil numarası yazılmaksızın sadece ad soyadıyla), (11031170) sicil nolu iş yerinden 2001/1,2,3 ve 2002/1. dönem, (1137414) sicil nolu iş yerinden 1998/3 ve 1999/1,2. dönem bordrolarının düzenlenip kuruma verildiği,davacının bazı işe giriş bildirgelerinde (16263439) bazı bildirgelerinde de (5789571) sigorta sicil numarasının yazılmış olduğu,

davalı şirkete ait (...) sicil nolu iş yerine ilişkin 1998 yılı Kasım ayında 20 gün, 1999 yılı Ocak-Şubat-Mart aylarında 10'ar gün olmak üzere imzalı ücret bordrolarının bulunduğu, davalı ...

İnşaat Gıda Tekstil Nakliyat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin 19.11.1997 tarihinde kurulduğu ve davalı ...'ın kurucu ortaklar arasında olup münferiden şirkete temsile yetkili olduğu, davalı ...'ın 16.2.1995-18.7.2003 tarihleri arasında Ayrancılar Belediyesinden kanalet, duvar yapımı, çevre düzenlemesi gibi işleri alarak yaptığı, Belediyeden ...'a usta olarak 16.2.1995-20.8.1997 tarihleri arasındaki işlerle ilgili ödemelerin yapıldığı , ...'ın sigortalı hizmet cetvelinde 1.9.1995-31.12.2003 tarihleri arasında zorunlu sigortalı çalışmalarının bulunduğu anlaşılmaktadır.

Gerçekten, davacının işyerindeki çalışmaları 20.12.1998, 1.1.1999 ve 1.4.2001 tarihli davacının imzasını taşıyan işe giriş bildirgeleri ile Kuruma kısmi olarak bildirilmiş ve bildirime uygun olarak primleri ödenmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79/10.maddesinde bu tür hizmet tesbiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Öte yandan davalı işveren şirketin ibraz ettiği (11135099) sicil nolu iş yerine ilişkin 1998 yılı Kasım ayında 20 gün, 1999 yılı Ocak-Şubat-Mart aylarında 10'ar gün olmak üzere kısmi çalışmalarına ait ücret tediye bordrolarının davacının imzasını taşıdığı anlaşılmakla, davacının bu dönemlerdeki çalışmalarının işyerinde kesintili geçtiğinin karinesidir. Karinenin tersinin ise eşdeğerdeki belgelerle kanıtlanması gerektiği söz götürmez. Başka bir anlatımla, yazılı belgelerin bulunması durumunda tanık sözlerine değer verilemez. Dairemizin giderek Yargıtay'ın oturmuş ve yerleşmiş görüşleri de bu doğrultudadır.

Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten ifadesi hükme dayanak alınan tanıklar davacıyla birlikte bu işyerinde çalışan, kayıtlara geçmiş kişilerden olmadığı gibi, aynı çevrede benzer işi yapan başka işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kimselerden de değildir.

Bu bakımdan tanık sözleri çalışma olgusu yönünden somut olgulara dayanmamakta soyut düzeyde kalmaktadır. Giderek, tanık sözlerinin inandırıcı güç ve nitelikte olduğu söylenemez.

Ayrıca davalı şirketin tescilinden önce davalı ... adına Kurumda tescilli bir işyerinin olup olmadığı araştırılmadan, davacının farklı iki sigorta sicil numarasıyla S.G.K'ya bildirimleri olduğu halde bu husus açıklığa kavuşturulmadan, davacının talebi 1.1.1995 tarihinden itibaren olduğu halde tespite 20.12.1998 tarihinden itibaren karar verilmesine rağmen 1.1.1995-20.12.1998 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebin esastan mı yoksa husumetten mi reddedildiği belirtilmeden,

davacının tesbitini istediği sürelerden 1998 yılı Kasım ve 1999 yılı Ocak-Şubat-Mart aylarına ait işe giriş ve çıkış tarihleri arasında geçen kısmi çalışmalara ilişkin davacının imzasını içeren ücret tediye bordrolarında görülen kısmi sürelerin dışındaki sürelerle ilgili olarak istemin reddine karar verilmesi gerekirken bu sürelerin de kabulüne karar verilmiş olması isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; davacının tesbitini istediği sürelerden 1998 yılı Kasım ve 1999 yılı Ocak-Şubat-Mart aylarına ait işe giriş ve çıkış tarihleri arasında geçen kısmi çalışmalara ilişkin davacının imzasını içeren ücret tediye bordrolarında görülen kısmi sürelerin dışındaki sürelerle ilgili olarak istemin reddine karar vermek, davalı ... adına Kurumda tescilli bir işyerinin olup olmadığı araştırılıp varsa dönem bordrosu getirtilerek, yine davalı şirket adına tescilli işyerleriyle ilgili eksik dönem bordrolarının Kurumdan istenip, davalılarca düzenlenmiş imzalı ücret bordrolarını dosyaya celbederek,

davacı ile aynı işyerinde ve tespitini istediği dönemlerde çalışan varsa kayıtlı tanıkların yoksa zabıta marifetiyle tespit edilecek işyerine komşu olan diğer işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının beyanlarına baş vurularak çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, davacının neden S.G.K'da farklı iki sigorta sicil numarasının bulunduğunu araştırmak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/8. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.