Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/993 K.2011/2030

Davacı, 20.4.1982-1.1.1985 tarihleri arasında ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava davacının 20.4.1982-1.1.1985 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasaya tabi Esnaf ... sigortalısı olduğunun tespiti istemi ile sigortalılığı iptal eden Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, davacının ihtilaflı dönemde vergi, oda ve esnaf sicil kaydının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ve bu karar süresinde davacı tarafça temyiz edilmiştir.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesi ilk şekliyle, sigortalılığın oluşumu için, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir.

04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa, ...’lu olabilme yönünden, söz konusu 24. maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür.

Buna karşın, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir. lunan 22.03.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı Yasa, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkâr sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir.

Davacının şahsi sicil dosyasının incelenmesinden, 23.7.1983 tarihinde kurum kayıtlarına giren giriş bildirgesine istinaden,Refahiye Mal Müdürlüğünde nakliyecilik faaliyetinden dolayı 23.2.1981 tarihinde başlayıp devam ettiği bildirilen vergi kaydından dolayı 20.04.1982 tarihi itibariyle ... sigortalısı olarak resen kayıt ve tescilinin yapıldığı,tek prim ödemesinin 13.4.2000 tarihinde olduğu ancak Kurumca davacının 23.2.1981 tarihinde Refahiye mal Müdürlüğünde başlayan vergi kaydının 16.3.1981 tarihi itibariyle sona erdiğinin tespit edilmesi üzerine 13.12.2006 tarihinde yapılan işlemle 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalılığını başlangıç tarihinden itibaren iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Davacının ihtilaflı dönemde Esnaf Sicil Kaydı ve Oda kaydı bulunmamaktadır.Ancak davacının bu dönem içinde Şişli Vergi Dairesinin eski GA/71429 yeni 82501175281 numarasında 14.3.1983-31.12.1986 tarihleri arasında vergiye kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece bu vergi kaydına esas faaliyet yönünden davacının kendisine yada yakınlarına ait araçlarla nakliyecilik faaliyetinde bulunduğunu kanıtlayamadığı ve davacının hem Erzincan Refahiye de 23.2.1981-16.3.1981 tarihleri arasında hemde İstanbulda 14.3.1983-31.12.1986 tarihleri arasında birbirinden uzak iki şehirde birden nasıl vergi mükellefi olduğunu açıklığa kavuşturulmadığı gerekçesiyle İstanbuldaki vergi kaydına itibar edilmeyerek davanın reddine karar verilmiş isede mahkemenin davanın reddi gerkçesinde isabet bulunmamaktadır.

Davacının Şişli Vergi Dairesindeki 14.3.1983-31.12.1986 tarihleri arasındaki vergi kaydının sahteliği iddia ve ispat edilmediği gibi bu kayıt iptal de edilmemiştir.Öte yandan davacının aynı dönem içinde hem Erzincan Refahiye hemde İstanbul'da vergiye kayıtlı olduğundan söz edilemez .Zira Refahiye Mal Müdürlüğündeki kaydı 23.2.1981-16.3.1981 tarihleri arasında İstanbul Şişli Vergi Dairesindeki kaydı ise 14.3.1983-31.12.1986 tarihleri arasındadır.Süre konusunda bir çakışmadan söz edilemeyeceği açıktır.

Yapılacak iş davacının 20.4.1982 tarihi itibariyle Vergi ,Oda ve Esnaf sicil kaydı bulunmamakla birlikte 14.3.1983-31.12.1986 dönemi yönünden bu tarihler arasında Şişli Vergi Dairesindeki kayda esas tüm belgeler celbedilerek davacının bu dönemdeki vergiye esas faaliyeti araştırılarak davacının bu dönemde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması bulunup bulunmadığı araştırılarak ve 13.4.2000 tarihinde tahsil edilen primin hangi dönem sigortalılığına esas olarak tahsil edildiği davalı kurumdan sorularak oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.