Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/2670 K.2012/21929

Davacı, bağlanan yaşlılık aylığının geçerli olduğunun ve kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına ve Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, yersiz ödenen yaşlılık aylıklarının faiziyle birlikte tahsiline yönelik 19/08/2010 gün ve 661 sayılı Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkeme, ... sicil numaralı davacının 01/11/2008 tarihinde bağlanan yaşlılık aylığının geçerli olduğunun ve kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti ile çalışmasının ... primi kesilmek suretiyle devam edebileceğinin, davalı kurumca ödenen aylıkların geri istenmesinin mümkün olmadığının tespitine karar vermiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, 17/02/1999 tarihli işe giriş bildirgesi ile davacının vergi kaydının başladığı 07/05/1995 tarihi itibariyle esnaf ... sigortalılığının başlatıldığı, davacının 01/08/1989-31/12/1995 tarihleri arasında 1680 gün 506 sayılı Kanuna tabi çalışmasının bulunduğu, 26/05/2008 tarihinde ...'da geçen hizmetlerini borçlanma talebinde bulunduğu ve borçlanma bedelini 13/10/2008 tarihinde ödediği, 16/10/2008 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması için talepte bulunduğu, Kurum tarafından 01/11/2008 tarihi itibariyle maaş bağlanmasına karar verildiği,

davacının parfümeri ve kozmetik satışı işine istinaden vergi kaydının 01/06/2004 tarihinde başladığı ve mükellefiyetinin devam ettiği, Kurum tarafından 19/08/2010 tarihli yazı ile vergi kaydı devam ettiği için bağlanan yaşlılık aylığının kesildiği ve yapılan ödemelerin geri istenildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, davacının 16/10/2008 yaşlılık aylığı yazılı istek tarihinde 5510 sayılı Yasa'nın 4/b (mülga 1479 sayılı Yasa) kapsamındaki çalışmalarının devam etmesi nedeniyle 3201 sayılı Yasa'nın 6. maddesinden yararlanarak bağlanan yaşlılık aylığının 5510 sayılı Yasa'nın 96. maddesine göre yersiz ödeme nedeniyle geri alınıp alınamayacağı noktasında toplanmaktadır.

5510 sayılı Yasa'nın 96/1.maddesine göre " Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, üç aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,

itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır."

16/10/2008 yaşlılık aylığı yazılı istek tarihinde yürürlükte bulunan, 5754 sayılı Yasa'nın 79.maddesi ile değişik 3201 sayılı Yasa'nın 6/B maddesine göre Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan Türkiye'de sigortalı çalışmaya başlayanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları tarihten itibaren kesilir. 31.5.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primi hakkındaki hükümleri, bu Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlar için uygulanmaz.

3201 sayılı Yasa'nın 6/B maddesi 5997 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile değiştirilmiş olup Yasa'nın yürürlüğe girdiği 19.06.2010 tarihinden itibaren Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır.

Somut olayda, parfümeri ve kozmetik satışı faaliyeti nedeniyle 01/06/2004 tarihinden itibaren vergi mükellefi olan davacının 16/10/2008 yaşlılık aylığı yazılı istek tarihinde bu faaliyetine devam ettiği ve böylece Türkiye'de çalışmaya devam ettiği anlaşılmakla 5754 sayılı Yasa'nın 79. maddesi ile değişik 3201 sayılı Yasa'nın 6/B maddesine göre davacıya yazılı istek tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması mümkün değildir.

3201 sayılı Yasa'nın 6/B maddesi 5997 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile değiştirilerek Yasa'nın yürürlüğe girdiği 19.06.2010 tarihinden itibaren Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümlerin uygulanacağı ifade edilmiş ise de bu kuralın Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten önceki uyuşmazlıklara uygulanması mümkün değildir.

Bunun yanında, yazılı istek tarihinde Türkiye'de çalışmaya devam ettiği anlaşılan davacının, 5510 sayılı Yasa'nın 96. maddesine göre Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanarak tahsil ettiği yaşlılık aylığını geri ödemekle yükümlü olduğunu bilmesi gerektiğinden Borçlar Kanunun 63. maddesinden de yararlanamaz. Bu durum Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/06/2012 tarih 2012/1-196 Esas 2012/396 Karar sayılı kararında da belirtilmektedir.

Bu nedenle Kurumun 01/11/2008 tarihinden itibaren ödenen yaşlılık aylığı ve faizinden oluşan toplam 11.995,54 TL'yi 5510 sayılı Yasa'nın 96. maddesine göre geri istemesi yerinde olup davanın reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.