Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/3075 K.2012/12126

Davacı, Kurum tarafından haksız olarak istemlerinin red edilmesi nedeniyle yurt dışı borçlanma bedeli olarak fazla ödemede bulundukları gerekçesiyle fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere 1.198.00 TL'nin tahsiline emekli aylığı gelirlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi davalı kurum vekilince de duruşma talep edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan ve temyiz konusu hükme ilişkin dava, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 435/2. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hallerden hiçbirine uymadığından Yargıtay incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, Kurum tarafından haksız olarak istemlerinin red edilmesi nedeniyle yurt dışı borçlanma bedeli olarak fazla ödemede bulundukları gerekçesiyle fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere 1.198,00 TL'nin davalıdan tahsiline ve mahrum kalınan emekli aylığı gelirlerinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, 1.198,00 TL zararın davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar vermiştir.

Somut olayda, ... 1.İş Mahkemesinin 06.07.2005 tarih ve 2004/975 Esas, 2005/633 Karar sayılı dava dosyasında davacı ...'in yurt dışı borçlanmasının kabulüne, ancak bu borçlanma yürürlükteki yasalar gereğince müracaat tarihindeki yasa uygulanacağından, borçlanma miktarının Kurum tarafından belirleneceğinden, borçlanma miktarının mahkemece belirlenmesi isteminin reddine karar verildiği, davalı Kurum vekilinin ve davacı vekilinin temyizi üzerine kararın Dairemizin 04.05.2006 tarihli kararı ile onandığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 3201 sayılı Yasanın “döviz ile değerlendirme” başlığı altındaki 4. maddesine göre, sosyal güvenlik kuruluşlarınca döviz ile değerlendirilecek sürelerin her bir günü için tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tutarı 1 Dolardır. Dövizin cinsi ve miktarı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilebilir. Değişen miktar, tahakkuk ettirilmiş borçlarının tamamını ödememiş olanların bakiye borç sürelerine de uygulanır. Öte yandan, aynı yasanın Geçici 2. maddesine göre, 4. madde hükümlerine göre tahakkuk ettirilen borç miktarı, ödeme tarihindeki Doların Türk Lirası karşılığı esas alınarak hesap ve tahsil edilir.

10.05.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 22.04.2005 tarih ve 2005/8776 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sosyal güvenlik kuruluşlarınca döviz ile değerlendirilecek sürelerin her bir günü için tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tutarı 2 Dolardan 5 Dolara yükseltilmiştir.

Daha sonra 06.12.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 14.11.2005 tarih ve 2005/9665 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’un 4. maddesine göre, sosyal güvenlik kuruluşlarınca döviz ile değerlendirilecek sürelerin her bir günü için tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tutarı 3,5 Dolar olarak belirlenmiştir.

Aynı kararda, 10.05.2005 tarihinden bu Kararnamenin yayımı tarihine kadar, bu tarihten önce veya sonra başvurulmuş olmasına bakılmaksızın 5 Dolar üzerinden borçlanma tutarını tamamen veya kısmen ödeyenlerin de bu Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde başvurmaları halinde 3,5 Dolar üzerinden borçlanma tutarları ve bağlanmış ise aylıklarının yeniden hesaplanacağı, fazladan alınmış olan tutarların ödeme tarihindeki Yeni Türk Lirası üzerinden iade veya mahsup edileceği bildirilmiştir.

Bu durumda, mahkemece, davacının borçlanma bedelini ödediği 11.08.2006 ve 15.08.2006 tarihinde her bir günü için tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tutarı 3,5 Dolar olduğu anlaşıldığından ve davacının davasına dayanak teşkil eden ... 1.İş Mahkemesinin 06.07.2005 tarih ve 2004/975 Esas, 2005/633 Karar sayılı kararının kesinleşmesinden sonra Kurumun davacının 07.06.2006 ve 15.08.2006 müracaat tarihindeki yasalar uyarınca günlük 3.5. Dolar karşılığında borçlanma bedeli hesaplaması usul ve yasaya uygun olduğu açıktır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan ve özellikle Kurum işleminin yerinde olduğu gözetilmeden davanın tümden reddi yerine yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.