Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/4325 K.2012/16585

Davacı, maaşının 22.basamağa yükseltilmesine ve bu basamaktan hesaplanmasına fazlaya ilişkin saklı tutularak hesaplanmasına, eksik ödenen 1000 TL'nin tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R AR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, basamak satın aldığı halde aylığının eksik hesaplandığını beyanla, yaşlılık aylığının 22. basamak üzerinden yeniden hesaplanarak belirlenmesini ve aylığın bağlandığı tarihten geçerli olmak üzere, ödenen aylıkla tesbit edilecek aylık farklarının ödenmesini istemiştir.

Mahkemece; davanın kabulü ile; davacının 01.01.2007 tarihi itibariyle 22 basamaktan emekli olması gerektiği ve yaşlılık aylığının 1.122,82 Tl olduğunun ve davacının 1000,00 TL maaş farkının dava tarihi itibariyle yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıyı verilmesine karar verilmiştir.

Davacının 1479 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu sigortalılığı 01.12.1985 tarihli tescille başlamış, 01/12/2003 tarihinde başvuruyla 4956 sayılı Yasanın Geçici 2. maddesinden yararlanıp basamak satın alma suretiyle 12. basamaktan 21. basamağa yükselmiş ve tahsis talebi üzerine de 22. Basamak üzerinden 01/01/2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmıştır.

24/07/2003 tarihli 4956 sayılı Yasanın geçici 2. maddesine göre, “1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlar, bulundukları basamak dahil, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı talepte bulunmak şartıyla, bulundukları basamakları en fazla oniki basamak yükseltebilirler.

Basamak yükseltme primi, sigortalının talep tarihinde bulunduğu basamaktan, yükselerek intibak etmek istediği basamağa kadar her basamak için öngörülen bekleme süresindeki prim tutarına basamak yükseltme farklarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanır. Bu tutarın, ilk taksitinin talep tarihini takip eden ay içerisinde ödenmesi şartıyla ilk taksitin ödendiği ayı takip eden üçer aylık dönemler halinde üç eşit taksitte ödenmesi zorunludur.

Basamak yükseltme tutarının tamamen veya kısmen ödenmesi halinde, sigortalı son ödemenin yapıldığı tarihi takip eden aybaşı itibariyle bu ödemenin tam olarak karşıladığı basamağa intibak ettirilir. Basamak yükseltme primleri, primi ödenmiş süreler olarak değerlendirilmez.

Basamak yükseltme hakkından yararlanan sigortalılara, basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren üç yıl sonra, bu Kanunda öngörülen diğer şartları taşımak ve talepte bulunmak kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanır.

Nimet-külfet dengesi, sosyal güvenlik hukukunun temel ilkelerinden biri olup; anılan ilke, gelecekte elde edeceği sosyal sigorta yardımlarına karşılık olarak daha fazla prim ödeme külfeti altına giren sigortalıların, fazladan katlanılan külfet karşılığında daha fazla yardıma hak kazanması gereğini doğurmaktadır. Başka bir ifadeyle sosyal güvenlik kuruluşlarınca sigortalılardan alınacak primlerle ileride yapılacak yardımlar arasında mutlak bir bağlantı, paralellik sağlanmalıdır.

Basamak yükseltme olanağı sağlayan yasa ile, konuya ilişkin uygulamayı biçimlendiren diğer düzenlemeler, primlerin sosyal güvenlik kuruluşu tarafından sigortalılık süreci içerisinde tahsil edilip nemalandırılması ve aktüeryal dengeyi bozmayacak biçimde sigorta yardımlarına yansıtılması gerekleri gözetilerek oluşturulmuş; prim borcunun basamakta bekleme süresini tamamlayacak olan ayların primleri, basamak yükseltme farkı da gözetilerek sigortalının talepte bulunduğu tarihte yürürlükte olan gelir tablosuna göre hesaplanması ve basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren üç yıl sonra yaşlılık aylığı yönünden değerlendirilebilmesi olanağı öngörülmüştür.

Sıralanan maddi ve hukuki olgular ile, konuya ilişkin yasal düzenlemenin prim ödeme karşılığında “intibak ettirilir” hükmünü içerdiği de gözetilerek, davacının, 1479 sayılı Yasanın geçici 11. maddesi uyarınca, yaşlılık aylığının 01/01/2000 öncesi ve sonrası döneme ilişkin hesabında, satın alınan basamakların geçmişe yönelik olarak da intibak işlemi gerçekleştirilmek suretiyle değerlendirilmesi ve aylık miktarının buna göre saptanması gerekir.

Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular birlikte gözetilerek, davalı ... Müdürlüğüne, davacının satın alarak bulunduğu en son basamaktan geriye doğru intibakı ile 31/12/1999 tarihinde bulunması gereken olası basamak olan 19. basamak dikkate alınarak tahsis tarihi itibarı ile bağlanabilecek (A) ve (B) aylıklarını gösterecek şekilde toplam aylığının hesaplattırılması, ayrıca; dava tarihi olan 20/11/2007 tarihine kadar Kurumca ödenen aylıklar ile basamak intibakı ile hesaplanacak aylıkları arasındaki farkların ayrıntılı sorulması ve bundan sonra gerektiğinde bilirkişi raporu alnarak sonuca gidilmesi gerekir.

Mahkeme tarafından bu şekilde değerlendirme yapılıp karar verilmesi gerekirken, doğrudan bilirkişi raporu esas alınarak, kurum hesaplamaları irdelenmeden yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.