Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/4852 K.2012/585

Davacı, 01/10/1999- 5.11.2007 tarihleri arasında yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tahsiline fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, 13.8.2008 tarihinde ölen eşi ...'un 01.10.1999-5.11.2007 tarihleri arasında çalıştığı gerekçesiyle yaşlılık aylığından 2007 Ekim-2008 Ağustos aylarında sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapıldığını, eşinin ölümünden sonra Eylül 2010 ayı itibariyle 3102,81 TL sosyal güvenlik destek primi kesintisi borcu hesaplanarak almakta olduğu ölüm aylığından 2007 yılı Ekim ayından itibaren her ay kesinti yoluyla tahsil edildiğini belirterek Kurumun hatalı işlemi sonucu yapılan sosyal güvenlik destek primi kesinti tutarının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100,00 TL'lik bölümünün yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemeca, davanın kabulü ile davacının murisi ...'un emekli olduktan sonra çalışmasının olması nedeniyle emekli maaşından Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilmesinin yersiz olduğunun ve kesilen miktarların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine, 100,00 TL kesinti miktarının kesinti tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin saklı tutulmasına karar verilmiştir.

1479 sayılı Yasa'nın Ek 20.maddesine göre bu Kanuna göre yaşlılık aylığı bağlananlardan, 24 üncü maddenin (l) numaralı bendinde belirtilen çalışmalarına devam edenlerin veya daha sonra çalışmaya başlayanların, sosyal yardım zammı dahil tahakkuk eden aylıklarından, aylığın bağlandığı veya tekrar çalışmaya başlanıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren, çalışmalarının sona erdiği ay dahil % 10 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir.

Diğer sosyal güvenlik kanunlarına göre yaşlılık ve malullük aylığı bağlananlardan, 24 üncü maddenin (I) numaralı bendinde belirtilen kapsamda çalışmaya başlayanlar, çalışmaya başladıkları ayı takip eden ay başından itibaren, çalışmalarının sona erdiği ay dahil, bu Kanunun 50 nci maddesine göre belirlenen onikinci gelir basamağının %10'u oranında sosyal güvenlik destek primi öderler.

1479 sayılı Yasa'nın Ek 20.maddesinde belirtilen "çalışmanın" kanıtlanmasında vergi, Oda, Esnaf ve Sicil Memurluğu kayıtları ile Ticaret ve Sanayi Odası ve benzeri kayıtlar çalışmanın devam ettiğine dair karine teşkil etmekle birlikte aksinin kanıtlanması da mümkündür. Yasa'ya göre sosyal güvenlik destek primi, Yasa'nın 24 üncü maddenin (l) numaralı bendinde belirtilen çalışmaları devam edenlerden kesileceğinden, belirtilen kayıtlar bulunmakla birlikte gerçekte çalışması bulunmayanlardan sosyal güvenlik destek primi kesilmesi mümkün değildir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de davacının ölen eşi ...'un çalışması olup olmadığının yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmediği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının ölen eşi ...'a 1.10.1994 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, uyuşmazlığa konu 01.10.1999-5.11.2007 tarihleri arasında vergi, Esnaf ve Sicil Memurluğu kaydı ile Oda kaydının bulunmadığı, ancak 10.3.1974 – 5.11.2007 tarihleri arasında ... Ticaret Odası kaydının bulunduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece ...

Ticaret Odası'ndan ...'un hangi meslek nedeniyle kaydının bulunduğu ve bu mesleği icra ettiği işyeri adresinin neresi olduğu, Ticaret Odası üyeliği ile ilgili olarak aidat ödemesi olup olmadığı ve mesleki faaliyetinin faal olup olmadığı sorulmalı, bu bilgiler ışığında sağlıklı bir kolluk araştırması yapılmalı, Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanların beyanlarına başvurulmalı,

tanık beyanlarında ...'un belirtilen dönemlerde çiftçilik yaptığı belirtilmekle Ziraat Odası ve İlçe Tarım Müdürlüğünde çiftçi kaydı olup olmadığı araştırılmalı ve tanıklardan ayrıntılı olarak sorulmalı,

1479 sayılı Yasa'nın Ek 20.maddesine göre ...'un 1479 sayılı Yasa'nın 24 üncü maddenin (l) numaralı bendinde belirtilen çalışmalarına devam edip etmediği hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlendikten sonra yaşlılık aylığı ile davacının ölüm aylığından yapılan sosyal güvenlik destek primi kesintisi miktarı ve kesinti tarihleri ayrı ayrı Kurumdan sorularak yaşlılık aylığından yapılan kesintinin iadesinde davacının yalnızca miras payı ile sınırlı olarak talepte bulunma hakkı bulunduğu da gözetilerek davacıya iadesi gereken sosyal güvenlik destek primi miktarı bulunmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.