Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2011/9458 K.2013/1940

Davacı, zorunlu sigortalılıkla çakışan süreler haricinde iptal edilen isteğe bağlı sigortalılığının geçerli olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

Dava, davacının bir günlük zorunlu sigortalılığa tabi çalışmasından dolayı isteğe bağlı sigortalılığı iptal eden Kurum işleminin iptali ile zorunlu sigortalılıkla çakışan bir gün haricinde isteğe bağlı sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Somut olayda, davacının 5510 sayılı Yasanın 4-b maddesi kapsamında isteğe bağlı sigortalı olarak 04/03/2009 tarihinde tescil edildiği, primlerini düzenli olarak Ağustos/2010 tarihine kadar ödediği, 14/08/2009 tarihinde bir günlük 5510 sayılı Yasanın 4-a maddesi kapsamında çalışması nedeniyle isteğe bağlı sigortalılığın 13/08/2009 tarihinde sona erdirildiği dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasanın 51 maddesinde düzenlenmiştir. Madde 51- İsteğe bağlı sigortalılık, müracaatın Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlar.

İsteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen tarihlerde, 4 üncü maddeye göre sigortalı olmayı gerektirecek çalışması bulunduğu tespit edilenlerin, zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı prim ödenen süreleri iptal edilerek, bu süreye ilişkin ödedikleri primler ilgililere iade edilir.

Ay içerisinde 30 günden az çalışan veya 80 inci madde uyarınca prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların aynı ay içerisinde isteğe bağlı sigortaya prim ödemeleri halinde, primi ödenen süreler zorunlu sigortalılığa ilişkin prim ödeme gün sayısına otuz günü geçmemek üzere eklenir ve eklenen bu süreler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi* kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edilir.

İsteğe bağlı sigortalılık;

a) İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, primi ödenmiş son günü takip eden günden,

b) Aylık talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden,

c) Ölen sigortalının ölüm tarihinden,

itibaren sona erer,

İsteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreler, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulamasında dikkate alınır ve söz konusu süreler, bu maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklı olmak üzere* 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edilir.

Öte yandan Madde 53/3 İsteğe bağlı sigortalı olanların 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamına tabi olacak şekilde çalışmaya başlamaları halinde, bu Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası saklı kalmak kaydıyla isteğe bağlı sigortalılık hali sona erer, hükümleri düzenlenmiştir.

Bu nedenle 5510 sayılı Yasanın isteğe bağlı sigortalılığın sona erme nedenlerini düzenleyen 51. maddesinde, zorunlu sigortalı çalışmaya yer verilmemiştir. Ancak 53. maddenin 3. fıkrasında “ İsteğe bağlı sigortalı olanların 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamına tabi olacak şekilde çalışmaya başlamaları halinde, bu Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası saklı kalmak kaydıyla isteğe bağlı sigortalılık hali sona erer” hükmü getirilerek zorunlu sigortalı çalışmaların 51. maddenin 3. fıkrası hariç, isteğe bağlı sigortalılığı sona erdiren bir neden olarak sayılmıştır.

Eski mevzuatın geçerli olduğu dönemde gerek 506 gerekse 1479 ve 2926 sayılı Yasalara tabi isteğe bağlı sigortalılık, zorunlu sigortalılığın başlaması halinde istisnasız olarak sona ermektedir. Her kanun kendi dönemi için geçerli olduğundan 5510 sayılı yasanın getirdiği ayda 30 günden az çalışan sigortalıların daha yararına olan 51. Maddenin 3. Fıkrası hükmünün uygulanması söz konusu olmayacaktır.

Öte yandan, isteğe bağlı sigortalı olarak uzunca süre prim ödedikten sonra, 53/3. maddeye göre zorunlu sigortalı çalışmaya başlamaları halinde sigortalıkların sona ereceği belirtilmiş ise de, bu sigortalılar yararına olan 51/2. madde hükmünün uygulanması gerekecektir. Bu maddeye göre, “İsteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen tarihlerde, 4 üncü maddeye göre sigortalı olmayı gerektirecek çalışması bulunduğu tespit edilenlerin, zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı prim ödenen süreleri iptal edilerek, bu süreye ilişkin ödedikleri primler ilgililere iade edilir.” Bu düzenlemede sadece zorunlu sigortalılıkla çakışan sürelerin iptal edileceği belirtildiğine göre çakışmayan süreler iptal edilemeyecektir.

Bu anlatımlar ışığında davacının sadece zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin iptal edilip, çakışmayan süreler yönünden ise, isteğe bağlı sigortalılığın devam ettiğinin kabulü gerekmektedir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.