Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/16345 K.2013/21655

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 01.05.1988 – 17.07.2007 tarihleri arasında davalı işverenlere ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan dava tarihinde yürürlükte olan 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya ... delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden. 02.11.1973 doğumlu olan davacının 05.06.1993 – 05.01.1995 tarihleri arasında askerliğini yaptığı, davalı ... adına tescilli olan 146628 sicil numaralı işyerinin 01.01.1982 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı, bu işyerinin 02.01.1998 tarihinde ... Giyim Tur. San. Tic. Ltd.

Şti.’ye devredildiği, bu işyerinden davacı adına 01.05.1988, 15.01.1990, 01.05.1990, 04.05.1991, 07.09.1992, 16.03.1996, 02.03.1998, 01.11.1999, 10.07.2001 ve 19.06.2003 tarihlerinde işe giriş bildirgesinin verildiği, davalı ... Giyim Tur. San. Tic. Ltd.

Şti. adına tescilli olan 1053956 sicil numaralı işyerinin 25.04.1995 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı, bu işyerinden davacı adına 08.07.2006 tarihinde işe giriş bildirgesinin verildiği, 146628 sicil numaralı davalı işyerinden davacı adına 1988/3. Dönem – 31.12.2005 tarihleri arasında kesintili şekilde, 1053956 sicil numaralı işyerinden de 08.07.2006 – 26.07.2007 tarihleri arasında tam çalışmanın bildirildiği görülmüştür.

Gerçekten, davacının, işyerindeki çalışmaları işe giriş bildirgelerine, aylık ve üç aylık bordrolara dayanılarak Kuruma kesintili olarak bildirilmiş ve bildirime uygun olarak da primleri ödenmiştir. Öte yandan işe giriş bildirgesi ve bordrolar davacı çalışmalarının işyerinde kesintili geçtiğinin karinesidir. Karinenin tersinin ise eşdeğerdeki delillerle kanıtlanması gerektiği söz götürmez.

Bu gibi durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olaya gelince; kesintili çalışmanın karinesi olduğu belirtilen işe giriş bildirgelerindeki imzaların davacının elinin ürünü olduğuna dair bir tespitin olmadığı, bu şekilde bir tespitin olmaması karşısında, bu bildirgelere göre davacının çalışmalarının kesintili olduğu şeklindeki bir değerlendirmenin yerinde olmadığı, kısmen bordro tanığı da olan davacı tanıklarının davacının çalışmalarını doğruladığı, çok sayıda bordro tanığı olmasına rağmen resen tanık seçilerek dinlenilmediği, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiği anlaşılmıştır.

Yapılacak iş, ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarından ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, tanıkların dava konusu dönemin tamamında bordrolu olup olmadığını denetlemek için tanıkların hizmet cetvellerini almak, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile ... şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.