Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/19782 K.2012/18978

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde 01/05/2008-11/12/2011 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davalıya ait işyerindeki çalışması 28.4.2008 tarihinde sona eren ve 1.5.2008 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa'ya göre yaşlılık aylığı bağlanan ancak aynı işyerinde çalışmaya devam eden davacının 1.5.2008-11.12.2011 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının emeklilik sonrası hizmetini tespit ettirmesinde hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, 506 sayılı Yasa'ya göre yaşlılık aylığı bağlanan ve sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışmaya devam eden davacının, Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitinde hukuki yararı bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir biçimde çözüme kavuşturulabilmesi için sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmayı ve bu biçimde çalışanların hizmetlerinin Kuruma bildirilmesini düzenleyen mevzuatın açıklanmasında fayda bulunmaktadır.

Yaşlılık aylığı alanların yeniden çalışmalarını düzenleyen 506 sayılı Yasa'nın 63.maddesi; 6.5.1986 tarih ve 19099 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3279 sayılı Yasa'nın 3.maddesi ile değiştirilerek ilk defa sosyal güvenlik destek primi kesintisi Ssoyal Güvenlik Hukukuna girmiş, en son halini ise 23.10.2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 5698 sayılı Yasa'nın 2.maddesi ile almıştır.

506 sayılı Yasa'nın 63/1-A bendine göre; bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı olarak bir işte çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları çalışmaya başladıkları tarihte kesilir. Yasa'nın 63/1-B bendine göre; bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı olarak bir işte çalışmaya başlayanların yazılı talepte bulunmaları halinde yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam olunur.

Ancak bunlardan 78 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançları üzerinden % 30 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilir. Bu primin 1/4'ü sigortalı hissesi, 3/4'ü işveren hissesidir.

Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmiş süreler, bu Kanuna göre sigortalılık süresinden sayılmaz ve 24/05/1983 tarih ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz, 64 üncü madde hükmüne göre toptan ödeme yapılmaz. Ancak iş kazası veya meslek hastalığı halinde 12 nci madde hükümleri uygulanır.

Yaşlılık aylığı almakta iken çalışmasına devam eden sigortalıların 506 sayılı Yasa'nın 63.maddesine göre tercih haklarını; a) yaşlılık aylıklarının kesilmesi veya b) sosyal güvenlik destek primi ödemek suretiyle yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilmesi yönünde kullanmaları mümkündür. Somut olayda davacının 506 sayılı Yasa'nın 63.maddesine göre tercih hakkını kullandığına dair kayıt ve belge bulunmadığı gibi eldeki davada sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmalarının tespitini talep etmesi nedeniyle tercih hakkını 506 sayılı Yasa'nın 63/B maddesine göre yaşlılık aylığının ödenmesi (sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma) yönünde kullandığının kabulü gerekir.

5510 sayılı Yasa'nın 30.maddesinin 3.fıkrasında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma düzenlenmiş ise de bu hükümler bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişiler hakkında uygulanacağından 1.5.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan davacı hakkında uygulanamaz.

5510 sayılı Yasa'nın "Sosyal Güvenlik Destek Primine İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 14. maddesinin 1. fıkrasına göre bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malûllüğü, malûllük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.

Geçici 14. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine göre bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi oranı 80 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançlar üzerinden 81 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen prim oranına yüzde 30 oranının eklenmesi suretiyle bulunan toplamdır. Yüzde 30 oranının dörtte biri sigortalı, dörtte üçü işveren hissesidir.

Bu kapsamda sayılan kişilerden sosyal güvenlik destek primine tabi olanların prim ödeme yükümlüsü bunların işverenleridir. Bunlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.

5510 sayılı Yasa'nın "Prim Belgeleri ve İşyeri Kayıtları" başlıklı 86.maddesinin 1.fıkrasına göre "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların;

a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren,

onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür."

Yukarıda yer alan hukuki açıklamalar ışığında. 506 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı almakta iken sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalı olarak çalışmaya devam edenler yönünden iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümlerinin uygulanabilmesi için sigortalı çalışmaları Kuruma bildirilerek prime esas kazançları üzerinden hesaplanacak işçi ve işveren payı süresinde Kuruma ödenmelidir.

Böylece sigortalının çalıştığı dönemde iş kazasına veya meslek hastalığına maruz kalma riskine karşı hizmeti bildirilmek suretiyle sigortalının sosyal güvenliği ve Kurumun da sigortalılara sunduğu hizmetin finansmanı sağlanmaktadır. Ayrıca davacının işçilik alacakları yönünden de hizmet tespiti davası açması gerekebilir.

Bu nedenledir ki sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalının hizmetinin bildirilmesinde ve bildirilmeyen hizmetin tespitinde sigortalı ve kamu yönünden fayda ve hukuki yarar vardır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınarak davacının sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmalarının tespitini istemekte hukuki yararı bulunduğu gözetilerek işin esasına girilerek toplanacak deliller çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.