Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/23020 K.2012/24588

Davacı, 01/10/2008-29/12/2010 tarihleri arasında 5510 sayılı Yasanın 4/1-a bendi kapsamındaki çalışmaları dışında 5510 sayılı Yasanın 4/1-b (4) alt bendi kapsamında sigortalı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 1.10.2008 – 29.12.2010 tarihleri arasında arasında 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-a bendi kapsamındaki çalışmaları dışında 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-b (4.) alt bendi kapsamında sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-b, (4.) alt bendinde "tarımsal faaliyette bulunanların" bu Yasa'nın kısa ve uzun vadeli sigorta kollarının uygulaması bakımından sigortalı sayılacakları, 93.maddesinde ise kısa ve uzun vadeli sigorta kapsamındaki kişilerin sigortalı olmasının zorunlu olduğu, sigortalılığın, bu Yasa'da sayılan sigortalı sayılma şartlarının kaybedilmesi veya ölüm halinde sona ereceği ifade edilmiştir. Hal böyle olunca, Yasa'nın 4.maddesine göre sigortalı sayılan kişinin, yine Yasa'da belirtilen hal ve nedenlerden ötürü sigortalı sayılma şartlarını kaybettiği yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmeden sigortalı sayılamayacağına karar verilmesi mümkün değildir.

5510 sayılı Yasa'nın "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinin 19.bendine göre "Tarımsal faaliyet:Kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde veya kamuya mahsus mahallerde; ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yoluyla yahut

doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünleri elde edilmesini ve/veya bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından; muhafazasını, taşınmasını veya pazarlanmasını," ifade eder. Bu bend kapsamında tarımsal faaliyeti bulunan kişiler, Yasa'nın 4/1-b, (4.) alt bendi kapsamında zorunlu sigortalı sayılırlar.

5510 sayılı Yasa'nın 6/ı bendinde tarımsal faaliyeti nedeniyle sigortalı sayılanların hangi hallerde "sigortalı sayılmayacakları" hükme bağlanmıştır. Buna göre; "... tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler " Yasa'nın 4. ve 5.maddelerinin uygulamasında sigortalı sayılmazlar.

5510 sayılı Yasa'nın 9.maddesinde "Sigortalılığın Sona Ermesi" düzenlenmiş ve 1.fıkrasının (b) bendinin 5.alt bendinde "Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal faaliyetlerinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamına girdiği tarihten" itibaren sigortalılıklarının sona ereceği belirtilmiştir.

Öte yandan, sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılması gerektiği de 5510 sayılı Yasa'nın 53.maddesinin 1.fıkrası gereğidir.

Her ne kadar 13.02.2011 tarihli 6111 Sayılı Yasanın 33 maddesi ile değiştirilen 5510 Sayılı Yasanın 53/1 maddesinde "Sigortalının, 4. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde, öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında,

(a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacağı" belirtilmiş ise de aynı yasanın geçici 33 maddesine göre söz konusu değişikliğin yasanın yürürlüğe girmesinden önceki olaylara uygulanması mümkün değildir.

Yukarıda yer alan hukuki açıklamalar ışığında somut olayda, davacı ilk defa 1979 yılında 506 sayılı Yasa kapsamında çalışmaya başlamış, 1.4.1998 tarihinde 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım ... sigortalısı olarak kayıt ve tescil edilmiş, 1979 yılında 218 gün,1988 yılında 175 gün, 1995 yılında 75 gün, 1996 yılında 118 gün,12.12.1998 den itibaren 20 gün,1999 yılında 111 gün,2005 yılında 6 gün, 2007 yılında 1 gün, 1.2.2010 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa kapsamında çalışması bulunmaktadır ve ziraat odası kaydının son bulduğu 29.12.2010 tarihi itibariyle 4/1-b (4.) alt bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erdirilmiştir.

Davacı 4/1-b (4.) alt bendi kapsamında sigortalı bulunduğu tarihlerde 4/1-a bendi kapsamında çalışmaya devam etmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 53. maddesinde düzenlenmiş olan, sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi

kapsamında, (c) bendi kapsamında çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılması gerektiği hükmü uyarınca davanın reddi gerekirken, davacının 1.10.2008-29.12.2010 tarihleri arasında 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-a bendi kapsamındaki sigortalı çalışmaları dışlanmak suretiyle 4/1-b (4.) alt bendi kapsamında sigortalı olduğuna karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.