Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/6755 K.2013/11522

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava; davacının davalıya ait işyerinde 506 sayılı Yasa kapsamında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece; davacının davalı işyerinde 01.05.1995 – 10.06.2002 tarihleri arasında bildirilen çalışma süreleri dışında toplam 2226 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; talep edilen dönemde davacının davalıya ait işyerinde ve dava dışı işyerlerinde geçen bir kısım çalışmalarının davalı Kurum'a bildirildiği, davalıya ait işyerinin dönem ve ücret bordrolarının dosya içerisinde bulunmadığı, davacı tanıklarının davacının davalı işyerinde 1995 – 2008 yılları arasında çalıştığını beyan ettikleri, davacı tanıklarının ise davacının çalışmalarını doğrulamakla birlikte aralıklarla çalıştığını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık; somut olayda fiili çalışma olgusunun ispatı ve davacının çalışmalarının sürekli olup olmadığı konusunda, mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın 5510 sayılı Yasa'nın 4/I-a bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin olduğu, geçiş hükümlerini içeren aynı Yasanın Geçici 7. maddesi hükmü gözetildiğinde, somut uyuşmazlığın yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesidir.

506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge veya yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması salt bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz.

Somut bilgilere dayanması koşuluyla, bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken komşu işyerleri kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555, 05.02.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 03.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 01.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olaya gelince; davalıya ait işyerinin dönem bordroları dosya arasına alınmadan, açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığı yöntemince araştırılmadan, davacının çalışmalarının davalı tanıklarının beyanlarındaki gibi kesintili olup olmadığı hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konmadan, uyuşmazlık konusu dönemde çalışması bulunan bordro tanıkları ya da kayıtlara geçmiş komşu iş yeri sahibi veya çalışanı olan tanıklar dinlenilmeden, bordro tanığı ya da komşu işyeri tanığı olduğu belli olmayan tanıkların beyanı ile yetinilerek sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; öncelikle davalıya ait işyerinin talep edilen döneme ait dönem ve ücret bordroları getirtilerek dava konusu dönemdeki bordro tanıklarını dinlemek, gerek görüldüğü takdirde SGK ilgili İl Müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı iş yerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı,

davacının çalışmasının kesintisiz olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve böylece gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasa'nın 2, 6, 9 ve 79/10. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece tüm bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.