Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/8308 K.2013/12399

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 1980 yılından 01/09/1989 tarihine kadar ve 01/01/2000 tarihinden bugüne kadar geçen çalışmalarının tespitine ve bu sürelerin 21857 154 nolu sigortasına eklenmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 01.10.2000 tarihinden itibaren günümüze kadar davalıya ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan, 506 sayılı Yasa'nın 2.maddesine göre, bir hizmet akdine dayanarak bir veya bir kaç işveren tarafından çalıştırılanlar, bu kanuna göre sigortalı sayılır. Aynı Yasa'nın 6. maddesinde; çalıştırılanlar işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olurlar. Bir işin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesi için işçinin “zaman” ve “bağımlılık” unsurlarını gerçekleştirecek biçimde işverenin işyerinde çalışması koşuldur.

Hizmet akdinin yazılı olarak yapılması koşul değildir. Diğer bir anlatımla, bir kimsenin sigortalı sayılması için hizmet akdine göre çalışması yeterli olup, sigortalı olmak için Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 3-I/B ve 78/2. maddelerine göre, ücretin koşul olmadığı da açık-seçiktir. Bundan başka, ücretin; nakit (para) olarak ödenmesi mümkün olduğu gibi ayni yardım olarak ta yerine getirilmesi olasıdır.

Diğer yandan, 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Mahkemece bu tür davaların kişilerin sosyal güvenliğine ilişkin olması ve kamu düzenini ilgilendirdiği göz önünde tutularak gerektiğinde, doğrudan soruşturmayı genişletmek suretiyle ve olabildiğince delilleri toplayıp bunları birlikte değerlendirmek ve davacının hangi tarihlerde ne kadar süre ile çalıştığı araştırılarak sonuca gidilmesi gerekir.

Somut olayda, mahkemece dinlenen tanık beyanlarında davacının çalışmasından sözedilmiş ise de yaptığı işin niteliği ve hizmetin geçtiği yerin özellikleri gözetildiğinde yazılı gerekçelerle, eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği, sigortalı olmak için ücretin koşul olmadığı, ücretin; nakit (para) olarak ödenmesi mümkün olduğu gibi ayni yardım olarak ta yerine getirilmesinin olası olduğu nazara alınarak, davacının hizmetinin geçtiğini iddia ettiği ... Camisinin hangi tarihte yapıldığını, ne zamandan itibaren faal olduğunu ilgili Belediye Başkanlığı ve Müftülükten sormak, ...

Camisinin bağlı bulunduğu Müftülük yetkililerinden çalışmanın başlangıcı ve bitişi ile ilgili bilgisi olanları, caminin bulunduğu yer muhtar ve azaları ile Kurumda kayıtlı olan komşu işverenlerin bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanları yoksa işyeri sahipleri tespit edilip beyanlarına başvurmak, davacının davalıya ait işyerinde çalıştığı süreyi kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit etmek ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermektir.

O halde, davacının temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.