Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/9184 K.2013/16446

Davacı, yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, borcu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Davacı 01/10/2001-31/07/2006 tarihleri arasındaki ... kaydının iptali ile yeniden emekliliğinin sağlanması, davalı Kuruma prim borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece istemin reddine karar verilmiştir.

Her uyuşmazlığın, dayandığı işlem veya olayların meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasal kurallara göre çözümlenmesi gerekeceği ilkesinden hareketle yasal koşulların ayrı ayrı ele alınarak Bağ Kur'luluk statüsünün ortaya konması gerekir.

1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu ... sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş,

20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

30.04.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın geçici 17. maddesinde.

"Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin Kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla,

prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez.

Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır." hükmü yer almaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının berberlik faaliyeti nedeniyle vergi kaydına istinaden kayda alınan giriş bildirgesi ile 07.06.1984 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa’ya tabi zorunlu sigortalı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, berberlik faaliyeti nedeniyle 07.06.1984 - 31.12.1993, 01.01.1994 - 30.06.2000, 12.07.2000 - 31.05.2004, 01.06.2004 - 20.07.2010 tarihleri arasında vergi kaydının bulunduğu, 2.11.1998 - 20.07.2000 tarihleri arasında berberler odasında, 2.8.1988 - 1.10.2001 tarihleri arasında esnaf sicil kaydının bulunduğu, Kurumca davacının önce 07.06.1984 - 01.10.2001 tarihleri arasında sigortalı kabul edildiği,

31.07.2006 tahsis dilekçesine istinaden yaşlılık aylığı bağlandığı, ancak vergi kaydının devam etmesi nedeniyle sigortalılığının terk tarihini tahsis dilekçesi tarihi olarak yeniden düzenlediği ve bu durumda davacının prim borcu oluşması nedeniyle yaşlılılk aylığını iptal ettiği anlaşılmaktadır.

Davacının Kurumca tescilinin yapıldığı 07.06.1984 tarihinden 01.10.2001 tarihine kadar zorunlu ... sigortalılığı bulunduğu konusunda kuşku yoktur. Davacının 01.10.2001 -31.07.2006 tarihleri arasında ... sigortalısı olup olmadığı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Yapılacak iş, davacının 01.10.2001 tarihinden itibaren prim ödemesi bulunmadığı gözetilerek, 1479 sayılı Yasa’nın 22.2.2006 gün ve 5458 sayılı Yasa’nın 13.maddesi ile değişik 1.3.2006 tarihinde yürürlüğe giren Ek 19.maddesi ve 5510 sayılı Yasa’nın geçici 17.maddesi uyarınca davacının 5 yıldan fazla prim borcu varsa 1479 sayılı Yasa’ya tabi sigortalılığının ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle durdurulması ve prim borcunun ait olduğu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirilmemesi gerektiğinden,davanın kabulüne karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.